'Difaterwch' am Etholiad y Cynulliad

Y Senedd Image copyright bbc
Image caption 'Difaterwch cyhoeddus sylweddol' oedd yr ymateb i'r ymgyrch, yn ôl yr adroddiad

Nodwedd amlycaf yr ymateb cyhoeddus i Etholiad Cynulliad fis Mai oedd "difaterwch sylweddol", yn ôl astudiaeth newydd i'r ymgyrch.

Cafodd dros 2,000 o bleidleiswyr eu holi yn ystod yr ymgyrch ac yn union wedi'r bleidlais, fel rhan o Astudiaeth Etholiad Cymru 2011.

Llafur enillodd hanner o'r 60 sedd oedd ar gael, gyda'r Ceidwadwyr yn cipio 14, Plaid Cymru yn ennill 11 a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn ennill 5. Rhyw 41.4% o etholwyr wnaeth bleidleisio.

Arweinydd Llafur Carwyn Jones oedd "y gorau o ran ei berfformiad yn y dadleuon arweinyddol ar y teledu, o ran ymgyrchu'n gyffredinol a phoblogrwydd", yn ôl yr adroddiad.

Dywed yr adroddiad: "Difaterwch cyhoeddus sylweddol oedd yr ymateb i'r ymgyrch etholiadol: 51% o bleidleiswyr heb benderfynu gan bwy oedd yr ymgyrch orau hyd yn oed wedi'r etholiad.

"Ond ymysg y rheiny â barn benodol, ymgyrch Llafur enillodd y dydd."

'Cynnydd sylweddol'

Sefydliad Gwleidyddiaeth Cymru ym Mhrifysgol Aberystwyth a'r Ganolfan Llywodraethiant Cymru ym Mhrifysgol Caerdydd wnaeth gynnal yr astudiaeth, gan weithio â'r cwmni arolygon YouGov.

Methodd Plaid Cymru a throi ewyllys da tuag at y blaid yn bleidleisiau ar ddiwrnod yr etholiad, yn ôl yr adroddiad, tra bu "cynnydd sylweddol" yn y gwrthwynebiad i'r Democratiaid Rhyddfrydol.

Fe fyddai'r blaid wedi colli mwy o seddi oni bai am arweinyddiaeth Kirsty Williams ac elfen o lwc, yn ôl yr adroddiad.

Enillwyd dwy o seddi'r blaid o gyfartaledd oedd yn llai na 250 pleidlais.

Yn ôl yr Athro Roger Scully, Cyfarwyddwr Sefydliad Gwleidyddiaeth Cymru roedd yn "etholiad lle'r oedd popeth o blaid Llafur.

"Dengys ein tystiolaeth mai nhw oedd y blaid fwyaf poblogaidd yng Nghymru, gyda'r arweinydd mwyaf poblogaidd o bell ffordd."

'Canlyniad gorau erioed'

"Dengys y data hefyd mai'r Blaid Lafur gafodd yr ymgyrch mwyaf gweladwy ac effeithiol," ychwanegodd.

"A llwyddwyd i ymgyrchu yn erbyn llywodraeth amhoblogaidd yn y DU.

"Felly nid yw'n syndod iddynt gael y canlyniad gorau erioed mewn etholiad Cynulliad.

"Yr hyn fydd yn poeni rhai o gefnogwyr mwyaf meddylgar y Blaid Lafur efallai yw hyn: os na lwyddwyd i ennill mwyafrif clir yn y Cynulliad mewn amgylchiadau fel hyn, a fydd hi'n bosib iddyn nhw fyth gyflawni hynny?"

Mae'r awduron yn cyflwyno'u darganfyddiadau mewn dau seminar, y naill ym Mae Caerdydd ddydd Mawrth a'r llall yn Aberystwyth ddydd Mercher.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.