Pennaeth Prifysgol: Dechrau newydd

Prifysgol Cymru Image copyright BBC news grab
Image caption Sefydliad Prifysgol Cymru yn dod i ben

Yn ôl Is-ganghellor Prifysgol Cymru bydd uno gyda dau goleg arall yn creu brand newydd a chryf yng Nghymru.

Ddoed cyhoeddwyd y bydd Prifysgol Cymru yn uno â phrifysgol Fetropolitan Abertawe a Choleg y Drindod Dewi Sant.

Yn ôl gohebydd addysg BBC Cymru, mae hyn yn golygu bod y brifysgol, i bob pwrpas, wedi ei diddymu.

Yn ôl yr Is-ganghellor Medwin Hughes mae'r uno yn golygu dechrau newydd i'r hen sefydliad, sy'n 118 oed.

"Rydym wedi sicrhau ddoe y bydd yr enw yn parhau o fewn cyd-destun addysg uwch."

Dywedodd yr Athro Hughes y byddai myfyrwyr dal yn gallu cwblhau gradd Prifysgol Cymru am y tro.

Unwaith i'r prifysgolion uno bydd graddau yn cael eu rhoi yn enw'r sefydliad newydd, meddai.

"Dim mater o bwysau, mater o sylweddoli ar gyfer gwasanaethu Cymru er mwyn diogelu prifysgolion cryf yng Nghymru mae'r hyn oedd yn ddoeth oedd sefydlu prifysgol newydd, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant."

Image copyright BBC news grab
Image caption Yn gynharach ym mis Hydref fe alwodd y Gweinidog Addysg Leighton Andrews am ymddiswyddiad Mr Thomas

Fe ymddiswyddodd Cadeirydd Cyngor y Brifysgol Hugh Thomasar ôl y cyhoeddiad am yr uno.

Yn ddiweddar cafodd Prifysgol Cymru ei feirniadu yn dilyn datguddiadau gan BBC Cymru ynghylch sgandal fisa yn ymwneud â staff mewn coleg yn Llundain oedd yn un o bartneriaid y brifysgol.

Dywedodd D.Hugh Thomas ei fod yn ymddiswyddo er "pennaf les y brifysgol sydd wedi ei gweddnewid".

Newid strwythur

Mae'n dweud iddo asesu beth sydd orau i'r brifysgol yn sgil newidiadau i strwythur y brifysgol a gafodd eu cyhoeddi yn ddiweddar.

Bydd y cyfuniad, sydd hefyd yn ymglymu Prifysgol Fetropolitan Abertawe, yn mynd yn ei flaen o dan siarter Y Drindod Dewi Sant.

Dywedodd gohebydd addysg BBC Cymru, Ciaran Jenkins, fod y cyfuniad yn golygu creu siarter newydd fyddai'n arwain at ddiddymu Prifysgol Cymru.

Mae dyfodol prifysgol Cymru wedi bod yn y fantol yn dilyn cynlluniau gan lywodraeth Cymru i newid strwythur addysg uwch yng Nghymru.

Cafodd y brifysgol ei hysgwyd gan y sgandal fisa gan arwain at alwadau ar i'r corff gael ei ddiddymu.

Mae Asiantaeth Ffiniau'r DU wedi atal Coleg Rayat Llundain rhag recriwtio myfyrwyr tramor yn dilyn y sgandal fisa.

Yn gynharach ym mis Hydref fe alwodd y Gweinidog Addysg, Leighton Andrews, am ymddiswyddiad Mr Thomas.

Mae'r Is-gadeirydd Prifysgol Cymru, Alun Thomas, yn dweud ei fod yn deall yn iawn pam fod Hugh Thomas yn gadael ac yn diolch iddo am ei waith ar hyd y blynyddoedd.

'Hanes'

Prifysgol Cymru oedd yr ail fwyaf yn y DU gyda 70,000 o fyfyrwyr mewn 130 o golegau ar draws y byd.

Wrth ymateb, dywedodd llefarydd ar ran llywodraeth Cymru:

"Rydym yn croesawu penderfyniad y Cadeirydd i ymddiswyddo. Dyma'r penderfyniad cywir yng ngoleuni digwyddiadau diweddar.

"Mae Prifysgol Cymru wedi chwarae rhan bwysig yn hanes Cymru. Mae'n bwysig fod unrhyw sefydliad sy'n ei olynu yn adeiladu ar yr hanes yna."

Straeon perthnasol