Mainc goffa i Helen

Helen Thomas Image copyright BBC news grab
Image caption Helen Thomas

Cafodd mainc goffa er cof am fenyw fu farw ar Gomin Greenham ym 1989 wedi ei ddadorchuddio ddydd Sul.

Dadorchuddwyd Mainc Goffa i Helen Thomas yn ei thref enedigol, sef Castell Newydd Emlyn am hanner dydd.

Cafodd Helen Thomas oedd yn 22 ar y pryd ei lladd Ar 5 Awst 1989.

Roedd hi yn byw gydag ymgyrchwyr eraill oedd yn gwrthwynebu'r ras arfau yn un o'r gwersylloedd heddwch y tu allan i'r ganolfan Americanaidd yng Nghomin Greenham.

'lle amlwg'

Yno roedd arfau niwclear yn cael ei storio.

Cafodd ei lladd wrth iddi gael ei tharo gan ddrych ochr un o gerbydau'r heddlu oedd yn teithio heibio'r safle.

Yn dilyn y cwest a gynhaliwyd i'w marwolaeth gwnaeth y teulu herio'r penderfyniad drwy gynnal adolygiad barnwrol yn yr Uchel Lys pryd wnaeth y barnwr feirniadu'r crwner ar ddau gyfrif.

Serch hynny fe wrthododd ganiatáu ail agor y cwest.

Trefnwyd y digwyddiad ddydd Sul gan y Cyngor Tref.

Dywedodd Maer Castell Newydd Emlyn, y Cynghorydd Hazel Evans iddi hi a'r cyn Faer Cefin Evans fynychu Cyfarfod Coffa yn Greenham y llynedd "a'r teimlad gan y rhai a fu yno oedd y dylai fod rhywbeth yn lleol i gofio Helen a'r hyn yr oedd hi'n sefyll drosto".

Ychwanegodd: "Felly fel Cyngor Tref cytunwyd ar y syniad o gael mainc, a'i rhoi mewn lle amlwg yn y dref.

"Credwyd bod ei rhoi o dan gloc y dref yn lle addas am y rheswm fel bod amser yn symud ymlaen bod yr atgofion am Helen, a'r hyn roedd hi'n credu ac yn brwydro drosto, yn hefyd yn cadw i fynd ymlaen."

Yn cymryd rhan yn y seremoni oedd Y Parch Cen Llwyd, Y Prifeirdd Mererid Hopwood ac Idris Reynolds, yr Archdderwydd Jim Parcnest sydd hefyd yn wreiddiol o'r dref, yn ogystal â Dafydd Iwan.