Gwregys newydd i bencampwr o Gymro

Dai Dower Image copyright BBC news grab
Image caption Dai Dower gyda'i wregys Lonsdale wedi iddo guro Eric Marsden a dod yn bencampwr Prydain

Mae cyn-bencampwr bocsio yn cael gwregys Lonsdale newydd yn lle'r un na chafodd yn ôl 50 mlynedd yn ôl.

Enillodd Dai Dower, 78 oed o Abercynon ond yn awr yn byw yn Bournemouth, deitlau pwysau plu Prydeinig, Ewropeaidd ac Ymerodraethol cyn ymddeol yn 25 oed.

Mae'r gwregys yn cael ei gyflwyno iddo mewn seremoni yn Bournemouth ddydd Sadwrn.

Bu raid iddo ildio ei wregys Lonsdale, sy'n cael ei roi i bencampwyr Prydeinig, pan oedd yn gorfod gwneud gwasanaeth milwrol.

"Ro'n i'n drist pan ddigwyddodd hyn 50 mlynedd yn ôl ond fel 'na mae," meddai.

"Y bwriad oedd ei roi yn ôl i mi pan adawais i'r Fyddin ond wnaethon nhw ddim."

Ond mae ei ffrindiau yng Nghymdeithas Cyn-Focswyr Bournemouth wedi bod yn codi arian ac wedi prynu un arall iddo.

"Fe ddes i i Bournemouth a wnes i ddim meddwl am y peth nes i fechgyn y gymdeithas ofyn i mi beth o'dd y sefyllfa."

'Cynhyrfus iawn'

Dywedodd ei fod yn ddiolchgar iawn i'w ffrindiau ac yn edrych ymlaen at y seremoni.

"Mae'n gynhyrfus iawn, mae'r bechgyn wedi bod yn garedig iawn," meddai.

Dywedodd aelod o'r gymdeithas, y cyn-focsiwr amatur, John Dickinson, fod y syniad wedi dod haf diwethaf.

"Roedd aduniad a gofynnon ni iddo fe ddod â'r gwregys ond dywedodd nad oedd ganddo un.

"Fel mudiad roedden ni'n meddwl y dylen ni wneud rhywbeth."

Hen ffrind a chynghorydd Rhondda Cynon Taf Albert (Alby) Davies, fydd yn cyflwyno'r gwregys.

'Anodd ei ddal'

"Fe oedd y bocsiwr mwya anodd ei ddal weles i erio'd yn fy mywyd," meddai.

"Roedd 'da fe draed cyflym, dwylo cyflym - yn gwyro ei ben ac yn osgoi'r ergydion. Ro'dd yn wych, ar ei ben ei hun."

Ymladdodd Dai am deitl y byd ond collodd i Pascual Perez yn yr Ariannin ym 1957.

Fe gafodd yrfa newydd, yn dysgu chwaraeon yn Ysgol Ramadeg Ringwood yn Bournemouth ac ym Mhrifysgol Bournemouth.

Dychwelodd i Rondda Cynon Taf yn 2009 i ddadorchuddio plac ym Mhontypridd i focsiwr arall, Freddie Welsh oedd yn cael ei alw'n Ddewin Cymreig.