AIDS: Dioddefwyr yn cael eu bygwth

Joanne Walker Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Cafodd Joanne Walker o Wrecsam wybod bod ganddi glefyd HIV pan oedd hi'n 18 oed

Mae Ymddiriedolaeth AIDS Cymru yn galw am ymgyrch iechyd cyhoeddus ynglŷn â HIV i'r un raddfa a phan ddaeth y firws i amlygrwydd yn yr 1980au.

Mae'r sefydliad, sydd wedi eu lleoli yn Abertawe, yn ofni bod diffyg gwybodaeth yn golygu fod pobl ifanc yn hunanfodlon ynghylch y firws a bod pobl sydd wedi eu heffeithio yn cael eu trin yn anffafriol.

Dywedodd un o'r bobl sydd wedi eu heffeithio gan y firws wrth raglen BBC Cymru Eye on Wales ei fod wedi ei fygwth gan bobl â chyllyll yn ei waith ac wedi ei wawdio gan bobl mewn ystafell 'molchi gymunedol lle'r oedd yn byw.

Daw'r galwad ar Ddiwrnod AIDS y Byd lle mae pobl yn codi arian, codi ymwybyddiaeth, ymladd rhagfarn a gwella addysg ynglŷn â'r firws.

'Diheintio'

Mae 1,300 o bobl wedi eu heffeithio gan AIDS yng Nghymru.

Cafodd Joanne Walker o Wrecsam wybod bod ganddi glefyd HIV pan oedd hi'n 18 oed.

"Roedd fy nhad a fy chwaer yn llawn braw ac roedden nhw'n poeni y gallan nhw wedi cael eu heffeithio gan yr afiechyd," meddai Joanne.

"Penderfynon nhw ddiheintio popeth gan symud raseli a brwsys dannedd o'r ystafell ymolchi.

"Bydden nhw'n gofyn imi roi fy sgidiau a sanau ymlaen pan oeddwn i'n cerdded o gwmpas y tŷ'n droednoeth.

"Fe ddechreuais feddwl beth fyddai ymateb gweddill y byd os oedd fy nheulu yn fy nhrin fel hyn."

'Bygwth'

Mae Wayne (nid ei enw iawn) yn byw yn Ne Cymru a chafodd wybod fod ganddo'r clefyd ym 1998.

Ni ddywedodd wrth neb am ei glefyd heblaw am y bobl yr oedd yn ymddiried ynddynt.

Ond blynyddoedd yn ddiweddarach daeth ei glefyd yn hysbys i bobl oedd yn byw yn yr un gymuned fechan ag ef.

"Daeth grŵp o ddynion ataf yn y gweithle a chefais fy mygwth â chyllyll am nad oedden nhw'n hapus fy mod i'n gweithio yno.

"Roeddwn i'n bryderus iawn oherwydd digwyddodd hyn yn ystod sifft nos ac nad oedd yr un rheolwr yno ar y pryd.

"Bu rhaid imi adael y swydd am fy mod wedi dychryn yn llwyr."

'Anwybodaeth'

Ychwanegodd Wayne ei fod wedi ei wawdio gan bobl yn ystafell 'molchi gymunedol lle'r oedd yn byw ar y pryd.

Dywedodd fod pobl wedi gosod cannydd yn y peiriant golchi yr oedd yn ei ddefnyddio ac yn sgil hyn fe benderfynodd symud i gartref newydd.

Dywedodd Lynda Bevan o Ymddiriedolaeth Aids Cymru fod y fath ymddygiad wedi'i achosi gan anwybodaeth ac ofn.

"Mae'r stigma'n bodoli am fod pobl yn meddwl y gallan nhw ddal y firws drwy seddau toiled, cusanu, rhannu cwpan neu fwyta gyda'r un cyllell a fforch," meddai.

"Ofn sy'n achosi'r anwybodaeth hon ac mae angen ymgyrch i roi gwybodaeth i bobl.

"Nid yw'r firws yn cael ei ledu trwy'r awyr.

"Gall unrhywun sy'n cael rhyw anniogel gael eu heffeithio gan Aids."

Y modd mwyaf cyffredin o ddal firws HIV yw drwy gael rhyw heb ddiogelwch.

Gall y firws gael ei drosglwyddo drwy rannu nodwyddau, llaeth o'r fron, genedigaeth ac mewn rhai gwledydd, drwy drallwysiadau gwaed, ac mewn achosion prin iawn drwy ryw heb ddiogelwch drwy'r geg.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.