Cyflwyno cynllun hylendid bwyd

  • 14 Rhagfyr 2011
Sglodion
Traean o'r 13,500 o fusnesau sy'n arddangos eu sgôr o dan y cynllun gwirfoddol presennol

Bydd gorfodaeth gyfreithiol ar fusnesau fel bwytai ac archfarchnadoedd i arddangos marciau hylendid o dan gynlluniau newydd Llywodraeth Cymru.

Bydd y llywodraeth yn cyhoeddi cynllun ar gyfer Mesur Drafft ar gyfer ymgynghoriad gyda'r nod o ddarparu mwy o wybodaeth i'r cwsmer am lefydd i brynu a bwyta bwyd, gwella arferion hylendid bwyd gan fusnesau a gwella iechyd cyhoeddus drwy leihau'r achosion o salwch bwyd.

Bydd y Gweinidog Iechyd, Lesley Griffiths, yn lansio'r ymgynghoriad yn Llandudno ddydd Mercher.

Mae cyflwyno cynllun gorfodol i raddio hylendid bwyd yn un o ymrwymiadau rhaglen lywodraethu Llywodraeth Cymru, a hwn fyddai'r cynllun gorfodol cyntaf yn y DU.

Gwirfoddol

Eisoes mae mwy na 13,500 o fusnesau Cymru wedi derbyn sgôr hylendid o dan gynllun gwirfoddol gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd, ond dim ond un o bob tri sy'n arddangos eu marciau.

Byddai tua 30,000 o fusnesau yn y maes yng Nghymru yn dod o dan y cynllun newydd.

O dan y cynllun, bydd busnesau yn derbyn sgôr rhwng 0 a 5, gyda 0 yn golygu bod angen gwelliannau ar frys a 5 yn golygu bod safonau hylendid yn uchel iawn.

Fe fydd busnesau'n cael eu marcio ar feini prawf megis safonau ymdriniaeth â bwyd - er enghraifft sut y mae bwyd yn cael ei baratoi, ei goginio, ei oeri a'i gadw - a chyflwr yr eiddo.

Bydd rhaid i fusnesau arddangos eu marc mewn lle amlwg fel y fynedfa neu wynebu dirwy. Bydd y marciau hefyd i'w gweld ar-lein.

Dangosodd arolwg gan Lais Defnyddwyr Cymru ym mis Hydref eleni bod 94% o bobl Cymru yn credu y dylai fod yn orfodol i fusnesau bwyd arddangos marc hylendid.

Mae cefnogaeth i'r cynllun hefyd gan yr Athro Hugh Pennington, a fu'n gadeirydd ymchwiliad cyhoeddus o achosion o E.coli yn 2005.

Mae Karen Morrisroe hefyd yn cefnogi'r cynllun.

Bu hi'n ddifrifol wael ddwy flynedd yn ôl wedi achos o E.coli oedd yn gysylltiedig gyda siop sglodion yn Llai ger Wrecsam.

"Dwi'n gwbl gefnogol i gael system o orfodaeth," meddai.

"Dwi'n gwybod y gallai arwain at golli gwaith a chau llefydd bwyd ond petai yn cael ei wneud yn iawn fe fydd yn cynnig gwell gofal i gwsmeriaid."

Hawliau

Dywedodd y Gweinidog Iechyd, Ms Griffiths: "Rwy'n credu bod hylendid bwyd yn hanfodol er mwyn gwarchod iechyd y cyhoedd, ac fe fydd y cynllun hwn yn codi safonau ac o fudd o gwsmeriaid a busnesau fel ei gilydd.

"Bydd y cynllun yn galluogi cwsmeriaid i wneud dewis gwybodus am le i fwyta neu i brynu bwyd.

"Bydd gorfodaeth i arddangos marc yn annog pob busnes i wella eu dulliau gweithredu a chodi safonau."

Y disgwyl yw mai'r cynharaf y gallai cynllun gorfodol gael ei gyflwyno fydd 2014, gyda bwlch rhwng pasio'r ddeddfwriaeth a'i gweithredu er mwyn rhoi cyfle i fusnesau baratoi.

Bydd hawl gan fusnesau ofyn am ailasesiad, neu apelio yn erbyn eu marc os ydyn nhw'n ystyried ei fod yn annheg.

Mae'r ddeddfwriaeth arfaethedig yn cynnig cosb benodol o £200 am droseddau fel peidio arddangos marc hylendid, ond bydd hefyd pwerau i erlyn gyda dirwy all fod cymaint â £1,000.

Ond fe fydd busnesau hefyd yn cael cynnig cymorth ar sut i wella eu marc, ac fe fydd yr Asiantaeth Safonau Bwyd yn parhau i roi arian i awdurdodau lleol fel y gallant gynnal ymweliadau i gynnig cyngor i fusnesau er mwyn eu helpu i wella safonau hylendid.