Cwmnïau cydweithredol yn rhoi hwb o £1 biliwn i economi Cymru

John Lewis Image copyright PA
Image caption Mae John Lewis yn gwmni cydweithredol

Mae cwmnïau cydweithredol yn gyfrifol am greu dros £1 biliwn o fusnes i economi Cymru pob blwyddyn, yn ôl ymchwil gan Sefydliad Bevan.

Roedd tri o gwmnïau mwyaf y wlad wedi creu elw o dros £1m yn 2010, gyda phedwar cwmni arall yn gwneud rhwng £250,000 ac £1m.

Busnesau sy'n cael eu rhedeg gan grwpiau o bobl sy'n cydweithio er budd eu haelodau yw cwmnïau cydweithredol.

Dywed adroddiad fod tua 7,000 o bobl yn cael eu cyflogi gan gwmnïau cydweithredol yng Nghymru.

Yn 2010 fe wnaeth y sector elw cyn treth o £19m.

Cyfnod anodd

Mae'r gwaith ymchwil yn awgrymu fod cwmnïau cydweithredol wedi cyfrannu mwy na £1 biliwn i economi Cymru.

Dywed Derek Walker, prif weithredwr Canolfan Cydweithredol Cymru, fod y sector yn rhoi gobaith mewn cyfnod economaidd anodd.

Dyma'r tro cyntaf i waith ymchwil gael ei wneud i fesur dylanwad cwmnïau cydweithredol ar yr economi.

Mae'r cwmnïau'n cynnwys cymdeithasau tai, undebau credyd a chwmnïau sy'n eiddo i'r gweithwyr.

Un o'r rhai mwyaf adnabyddus yw'r siop Stryd Fawr John Lewis.

Perfformwyr gorau

"Pe bai chi'n edrych ar 2010, mae'r sector cydweithredol wedi tyfu 4% tra bod yr economi yn gyffredinol wedi tyfu 1.3%," meddai Mr Walker.

"Felly mae'n ymddangos bod y sector, neu'r model cydweithredol, yn gwneud yn weddol mewn amser anodd."

Mae wyth o gwmnïau o Gymru yn y 100 uchaf o berfformwyr gorau ymhlith cwmnïau cydweithredol y Deyrnas Unedig.

Yr ail gyflogwr mwyaf ymhlith cwmnïau cydweithredol y Deyrnas Unedig yw cwmni ynni adnewyddol Dulas ym Mhowys.

Mae'r cwmni'n cyflogi dros 100 o staff ym Machynlleth gyda throsiant o £22 m y flwyddyn.

Meddai Mike Clay o'r cwmni: "Fel cwmni cydweithredol sy'n eiddo i'r gweithwyr, rydym yn ethol ein bwrdd rheoli i redeg y busnes.

"Rydym yn gallu pleidleisio ar faterion busnes pwysig o fewn ein strategaeth.

"Fel cyfranddalwyr, rydym yn derbyn rhandaliadau ar sail ein perfformiad busnes."

Dywedodd fod Dulas fel llawer o fusnesau eraill, "ond rydym yn gweld bod gennym lefel ychwanegol o ymrwymiad."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.