Siroedd Cymru yn dygymod â chyfnod anodd?

Tredegar Image copyright BBC news online
Image caption Rhai o gymoedd y de-ddwyrain sy'n dioddef waethaf

Pa rai o siroedd Cymru sy'n llwyddo orau yn ystod cyfnod o doriadau?

Mae ymchwil gafodd ei gomisiynu ar ran BBC Cymru yn cynnig ateb.

Ym mis Medi 2010, fe ofynnodd BBC Cymru i gwmni Experian ystyried pa siroedd fyddai'n delio orau - a pha rai fyddai'n diodde' fwya - pe bai'r amgylchiadau economaidd yn parhau i fod yn anodd.

Mae llawer o doriadau yng ngwariant cyhoeddus wedi dechrau dod i rym ers hynny.

Mae BBC Cymru wedi gofyn unwaith eto i'r cwmni ystyried yr un cwestiynau.

Y SIROEDD ALL DDYGYMOD ORAU 2012 2010
1. Mynwy Mynwy
2. Bro Morgannwg Powys
3. Sir y Fflint Ceredigion
Y SIROEDD AR Y GWAELOD 2012 2010
20. Castell-nedd Port Talbot Caerffili
21. Merthyr Tudful Merthyr Tudful
22. Blaenau Gwent Blaenau Gwent

Fel rhan o'r ymchwil, fe ofynnwyd nifer o gwestiynau, a'r rheini o dan bedwar pennawd: Busnes, Cymuned, Pobl a Lle.

Ymhlith y pethau a oedd yn cael eu gofyn:

  • Pa mor gryf ydy'r busnesau mewn unrhyw ardal?
  • Faint o bobol sydd ar fudd-daliadau?
  • Beth ydy sgiliau'r bobol leol?
  • Faint o droseddu sydd yna?

Mi oedd yna nifer helaeth o ffyn mesur, mewn gwirionedd, ac o gymryd yr holl wybodaeth at ei gilydd, fe ddaethpwyd i'r casgliadau terfynol.

Heb or-fanylu - dyma ychydig o sylwadau - o dan y penawdau a welir uchod

BUSNES

Bro Morgannwg sy'n rhagori yn y maes yma.

Mae cryn lawer o fusnesau yn y maes ariannol a thir ac eiddo, sy'n profi'n gadarn er gwaetha'r amgylchiadau economiadd.

Mae llawer o fusnesau newydd yn dod i'r golwg yng Nghaerdydd - ond mae cynnydd mawr wedi bod o ran nifer y busnesau sy'n methu yn Ynys Môn.

Blaenau Gwent sydd ar y gwaelod yn bennaf oherwydd bod cynifer o fusnesau wedi methu yn ystod y flwyddyn ddiwethaf.

CYMUNED

Cymharol ychydig o bobl sy'n hawlio lwfans y di-waith ym Mhowys, a hon ydy'r sir sy'n hawlio'r lle uchaf ar y cyfri hwn.

Merthyr Tudful sydd ar y gwaelod, yn bennaf oherwydd bod cynifer o bobl yn ddi-waith am gyfnod hir.

Mae hynny'n broblem hefyd ym Mlaenau Gwent a Chasnewydd.

POBL

Caerdydd sydd ar y brig.

Yma y mae gan bobol y cymwysterau gorau a llawer o'r bobl hynny mewn swyddi lle mae galw am sgiliau uchel.

Dirwyio mae perfformiad Gwynedd a Sir Benfro gyda chanran lai bellach yng Ngwynedd efo cymwysterau o radd uchel a chynnydd yn nifer y bobl yn Sir Benfro sydd heb gymwysterau o gwbwl.

Blaenau Gwent sydd ar y gwaelod oherwydd bod gan gyn lleied o bobl y sir gymwysterau o safon uchel.

LLE

Eto, Bro Morgannwg sydd ar y brig, gan mai yn y sir hon y mae'r canlyniadau academaidd gorau yng Nghymru.

Sir y Fflint sydd yn yr ail safle oherwydd gwelliant o ran canlyniadau TGAU, a llai o droseddu.

Mae Ynys Môn a Chaerdydd wedi colli tir o'u cymharu â gweddill Cymru.

I ba raddau y dylen ni dderbyn y casgliadau yma, felly?

Penderfynwch chi.

'Ardal ddeiniadol'

Rhyw frasolwg ydy'r gorau y gellir ei gynnig, mae'n debyg, ac efallai bod ambell beth nad oes modd ei fesur pa ffordd bynnag yr eir ati.

Image copyright Other
Image caption Dywed Meryl Darkins bod Blaenau Gwent yn atyniadol

Er enghraifft, er bod Blaenau Gwent yn agos i'r gwaelod ar bob cyfri, mae rhai o bobl y sir wedi dweud wrtha'i ei fod yn lle dymunol iawn i fyw ynddo - ac yn gwm atyniadol dros ben.

"Wrth edrych yn wrthrychol, mae'n ardal ddeiniadol iawn," meddai Meryl Darkins o Dredegar.

"Ond mae hi wastad yn cael ei defnyddio fel esiampl o ardal dlawd.

"Efallai ei bod yn dlawd o ran arian ond o ran nodweddion cymdeithasol mae'n ardal hyfryd.

"Mae'r bobl yn gyfeillgar, fe allwn ni adael y drws ar agor ac mae pobl o hyd yn siarad efo chi ar y stryd.

"Mae cymaint o nodweddion hen ffasiwn Cymreig am yr ardal a phobl ddim parchu hynny."

Ychwanegodd nad oedd 'na syndod bod y sir ar waelod y rhestr gan fod llawer o ddiwydiannau trwm fel glo a dur wedi eu colli.

"Does 'na ddim byd sylweddol wedi dod yn eu lle - dim byd parhaol sylweddol.

"Mae angen mwy o fuddsoddiad yn yr ardal."

Straeon perthnasol