Cocos marw: Dim llygredd

Casglu cocos Image copyright BBC news grab
Image caption Cafwyd ymchwil i geisio canfod pam bod cymaint o gocos yn farw

Mae ymchwiliad tair blynedd i farwolaethau cocos, a wnaeth niwed i bysgodfa, wedi dod i'r casgliad nad ar lygredd yr oedd y bai.

Yn un o'r astudiaethau mwyaf manwl o'i bath, comisiynodd Llywodraeth Cymru ymchwil i bopeth a allai fod wedi achosi'r marwolaethau sydd wedi niweidio'r diwydiant yng Nghilfach Tywyn, ar y ffin rhwng Abertawe a Chaerfyrddin, er 2002.

Daeth yr astudiaeth gan arbenigwyr o Brifysgol Hull i'r casgliad fod cyfuniad o barasitiaid, gorboblogi a chyflwr y cocos ar ôl eu deor yn debyg o fod wedi cyfrannu at y marwolaethau.

Bu gwenwyn cregyn y môr yn broblem fawr yn y blynyddoedd diwethaf i'r ardal sy'n enwog am gocos.

Cynllun rheoli

Mae Asiantaeth yr Amgylchedd wedi cydnabod gwaith y gweithgor cocos, sy'n cynnwys gwyddonwyr, rheoleiddwyr, y diwydiant cocos a chynrychiolwyr cymunedol, wrth baratoi'r adroddiad.

Y cam nesaf i bawb fydd paratoi cynllun rheoli fydd yn cynnwys mesurau penodol i oresgyn achosion tebygol y marwolaethau.

Mae'r adroddiad wedi'i gyflwyno i Lywodraeth Cymru. Bydd yn adolygu'r cynllun rheoli ar ôl ei orffen i gefnogi'r bwriad o greu pysgodfa gocos gynaliadwy yng Nghilfach Tywyn.

'Diwydiant cynaliadwy'

Dywedodd Chris Mills, Cyfarwyddwr Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru: "Mae'r adroddiad yn gam pellach yn yr ymdrech i ailsefydlu pysgodfa gocos Cilfach Tywyn fel diwydiant cynaliadwy a hyfyw i bobl sy'n pysgota yno - ond, yr un pryd, yn amddiffyn digon ar y cocos i fod yn fwyd i'r bywyd adar pwysig yn yr Ardal Cadwraeth Arbennig hon.

"Man cychwyn yw'r astudiaeth hon i greu cynllun rheoli fel y gall y diwydiant daclo achosion y marwolaethau.

"Byddwn yn gweithio gyda'r casglwyr cocos i ddrafftio'r cynllun rheoli ac i roi cyfle iddyn nhw adennill rheolaeth dros eu pysgodfa a'i dyfodol.

"Rydyn ni eisiau diolch i'r rhai sydd wedi gweithio mor galed ac wedi cyfrannu at yr astudiaeth, gan gynnwys y diwydiant lleol, sy'n gweithio gyda ni i ganfod ateb tymor hir a fydd yn adfer y bysgodfa i'w hen ogoniant."

Yn ôl John Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd: "Bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried casgliadau'r adroddiad yn llawn ac yn gweithio'n agos ag Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru a chymunedau lleol i sicrhau y bydd rheolaeth y gwelyau cocos yn parhau'n gynaliadwy."

Straeon perthnasol