Diwedd cyfnod i ganolfan awyrlu

Awyren Lancaster Image copyright Getty Images
Image caption Roedd gan y ganolfan gysylltiad gydag awyrennau Lancaster yn ystod y rhyfel

Bydd awyren olaf yr Awyrlu i gael ei thrwsio yng nghanolfan y Weinyddiaeth Amddiffyn yn Sain Tathan yn gadael y safle gan ddod â diwedd i 75 mlynedd o waith ar y safle.

Bydd y 200 o weithwyr ar y safle yn colli'u gwaith wedi i'r awyren VC10 adael brynhawn Iau.

Mae Aelod Seneddol Bro Morgannwg, Alun Cairns, wedi galw am gadw sgiliau'r gweithlu yn yr ardal.

Dywedodd Llywodraeth Cymru ei bod yn gweithio i ddenu cwmnïau newydd, gyda diddordeb mewn ardal fenter newydd gerllaw.

Dywedodd Mr Cairns ei fod yn drist o weld yr awyren olaf yn gadael, ond bod angen cadw'r wybodaeth arbenigol yma yn lleol.

"Rwy'n cadw mewn cysylltiad gyda'r Weinyddiaeth Amddiffyn am gynlluniau am awyrendy enfawr, ac yn hyderus am ganlyniad hynny," medd yr AS.

Siom

Yn ôl Paul Lindsay o Fforwm Awyrofod Cymru, mae'n "ddiwrnod trist a siom fawr" i'r gymuned leol.

Dywedodd: "Mae yna bethau positif gan i ni gael 75 o flynyddoedd da.

"Ond y siom yw bod Llywodraeth Cymru a'r Weinyddiaeth Amddiffyn rhyngddyn nhw wedi buddsoddi £240 miliwn ar y safle dros y 10 mlynedd diwethaf.

"Gadewch i ni obeithio eu bod gyda'i gilydd yn penderfynu ar ddyfodol Sain Tathan. Mae Llywodraeth Cymru a'r MoD yn gweithio'n galed i lenwi'r bwlch."

Hanes

Mae hanes Sain Tathan fel canolfan i gynnal a chadw awyrennau yn dyddio nôl i 1938.

Image copyright BBC news grab
Image caption Bydd y 200 o weithwyr sy'n dal ar y safle yn colli'u gwaith

Ychydig cyn, ac yn ystod, yr Ail Ryfel Byd, cafodd nifer o awyrennau eu hadeiladu, eu profi a'u cynnal a'u cadw yno gan 14,000 o staff, ac fe fu'r ganolfan yn darged i fomiau'r Almaen.

Erbyn canol y 1990au, roedd 3,500 o beirianwyr yn trwsio awyrenau jet yno.

Ond ers hynny, mae canolfan Sain Tathan wedi profi degawd a mwy o ansicrwydd, ac wedi methu wrth geisio cadw swyddi o sgiliau uchel.

Yn 2000, dechreuodd Prosiect y Ddraig Goch a geisiodd foderneiddio adnoddau hen y Weinyddiaeth Amddiffyn yno, ynghyd â chodi awyrendy anferth gwerth £77 miliwn.

Y prif denant i'r awyrendy newydd oedd yr asiantaeth drwsio awyrennau milwrol, Dara.

Ond yn 2005, cyhoeddodd gweinidogion y DU eu bod am gau'r busnes awyrennau cyflym yn Sain Tathan gyda cholled cannoedd o swyddi.

Ym mis Mawrth 2009, fe gafodd y Weinyddiaeth ac awdurdodau Cymru eu beirniadu gan Swyddfa Archwilio Cymru am wario £113m o arian y trethdalwr heb sicrhau miloedd o swyddi.

Yn Hydref 2010, fe gafodd academi hyfforddi gwerth £14 biliwn a fyddai wedi creu 2,000 o swyddi yn Sain Tathan ei diddymu fel rhan o doriadau o 8% gan Lywodraeth y DU i'r gyllideb amddiffyn.

Ar y pryd roedd tua 400 o weithwyr yn weddill ar y safle.

'Cyfnod trist'

Dywedodd Brian Acott, a fu'n gweithio yn Sain Tathan cyn mynd ymlaen i fod yn hanesydd ac archifydd y ganolfan, y byddai pobl yn emosiynol iawn ddydd Iau.

"Yn enwedig i'r bobl sy'n gweithio yno, mae'r wythnos hon yn mynd i fod yn gyfnod trist iawn," meddai.

Dywedodd Llywodraeth Cymru fod diddordeb mawr gan y sector preifat yn yr ardal fenter newydd yn Sain Tathan.

Ychwanegodd ei bod yn gweithio i ddenu cwmnïau newydd i'r ardal fyddai'n gallu cynnal swyddi i bobl leol.

Mae Maes Awyr Caerdydd a safleoedd cyflogaeth allweddol eraill yn yr ardal yn cael eu cynnwys yn yr ardal fenter, medd llefarydd ar ei ran.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.