Pobyddion yn rhan o brotest yn Llundain yn erbyn "treth pastai"

Pastai Image copyright PA
Image caption Dywed y trysorlys nad oes 'na gysondeb yn y drefn ar hyn o bryd

Mae cwmni teuluol yn ymuno â rali fawr yn Llundain i brotestio yn erbyn cynlluniau i gyflwyno treth ar werth ar fwyd cynnes o fecws fel pastai a byrbrydau cynnes.

Mae Llywodraeth y DU yn bwriadu cyflwyno treth ar werth ar gynnych becws sy'n cael eu cynhesu er tegwch i fwydydd parod poeth eraill.

Cafodd treth ar ei werth ei chyflwyno ar gyfer rhai bwydydd cyflym fel pysgod a sglodion yn yr 1980au.

Ond roedd cynnyrch ffres o'r becws wedi ei eithrio o'r dreth bryd hynny.

Mae'r Llywodraeth wedi penderfynu cyflwyno treth ar werth o 20% ar fwyd cynnes o bob math sydd yn cael ei weini yn dwymach na'r tymheredd cefndir a hynny o fis Hydref ymlaen.

Dywedodd perchnogion Jenkins Bakers o Lanelli y bydd y dreth yn atal cwsmeriaid rhag prynu cynnyrch fel pastai mewn cyfnod economaidd anodd i nifer.

20% o gynnydd

Mae'r cwmni yn cyflogi 300 o weithwyr, 70 yn eu safle yn Nhrostre. Cychwynnodd y cwmni yn 1921 fel Unique Cafe yn Llanelli.

Erbyn hyn mae ganddyn nhw 25 o siopau yn ne a chanolbarth Cymru gan werthu 50,000 o bastai corn-bîff yn wythnosol.

Mae'r cydberchennog, David Jenkins, a'r staff yn dweud eu bod yn poeni y bydd pris pastai yn gorfod codi o 95c i £1.14 ac na fydd cwsmeriaid yn fodlon talu dros £1.

"Mae'n hynod annheg i ofyn i'r cwsmer dalu 20% yn fwy am gynnyrch sy'n boeth yn hytrach nag yn oer," meddai.

"Rydym yn byw mewn cyfnod economaidd anodd. Mae nifer o'n cwsmeriaid yn byw ar gyllidebau tynn a does dim disgwyl iddyn nhw dalu mwy.

"Mae'n dreth annheg."

Mae'r cwmni wedi gosod deisebau ym mhob un o'u siopau sydd wedi eu harwyddo gan gwsmeriaid anfodlon iawn.

Fe fydd yr orymdaith yn Llundain yn cynnwys cwmni stryd fawr Greggs.

Talu am gynhesrwydd

Dywedodd Enfys Wise o Tŷ Te yng Nghenarth bod nifer o gwmnïau fel hi sy'n paratoi pastai cynnes a rholion selsig, bod y cyhoeddiad wedi ei rhyfeddu.

"Rydym yn poeni gan fod pobl yn hoffi nhw'n dwym ac yn oer.

"Petai rhywun yn dod mewn eisiau un twym ac un oer, yna fydd 'na wahaniaeth yn y pris, talu mwy am un twym.

"Mae pobl yn hoffi eu cael nhw'n gloi a mynd mas, a bydd rhaid codi mwy.

"Bosib allan nhw fynd am frechdanau nawr am fod pastai yn cael ei weld fel rhywbeth mwy moethus."

Mae'r Prif Weinidog David Cameron wedi dweud fod angen cysondeb a thegwch o ran y rheolau treth ar werth.

Dywedodd llefarydd ar ran y Trysorlys mai mater o ateb yr anghysonderau yn y dreth a sicrhau cysondeb yw'r newid.

"Mae TAW eisoes ar dros 90% o fwyd poeth parod.

"Mae'r Adran Dollau yn amcangyfri' bod TAW yn cael ei dalu eisoes ar tua 40% ar gynnyrch fel pastai cig poeth a rholiau selsig."

Mae'r Llywodraeth yn cynnal ymgynghoriad ar hyn o bryd ynglŷn â newidiadau i'r gyfundrefn dreth a'r dyddiau cau i bobl ymateb yw Mai 4.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.