Etholiad 2012: Enillion cynnar i Lafur Cymru

  • 4 Mai 2012
Wrexham count
Canlyniad cyntaf y noson oedd yn Wrecsam, lle cafodd Llafur enillion ar draul y Democratiaid Rhyddfrydol a Phlaid Cymru

Mae Llafur Cymru wedi gwneud enillion sylweddol yn yr etholiadau lleol, gan gipio rheolaeth chwech o gynghorau.

Llafur sydd bellach yn rheoli awdurdodau lleol Blaenau Gwent, Pen-y-bont ar Ogwr, Caerffili, Merthyr Tudful, Casnewydd ac Abertawe.

Mae Llafur hefyd wedi cryfhau eu gafael ar Gastell-nedd Port Talbot ac wedi ennill seddau yn Wrecsam a Sir y Fflint.

Roedd eu harweinydd, Carwyn Jones, wedi darogan yn gynnar yn y noson y byddai ei blaid yn "llamu ymlaen".

Gwireddwyd hynny pan ddaeth canlyniad cynta'r noson yn Wrecsam wrth i Llafur gipio 23 o seddau.

Bydd 1,200 o seddau yn cael eu penderfynu mewn 21 o'r 22 awdurdod lleol yng Nghymru.

Ni fydd etholiad yn Ynys Môn sydd o dan reolaeth comisiynwyr a benodwyd gan Lywodraeth Cymru.

Dywedodd arweinydd Llafur, y Prif Weinidog Carwyn Jones:

"Mae'r momentwm yn amlwg gyda Llafur Cymru.

"Rydym yn ennill seddau oddi wrth bob plaid ar draws y wlad gydag enillion nodedig yn Wrecsam, Caerffili, Casnewydd, a diddymu'r Democratiaid Rhyddfrydol yn llwyr ym Merthyr.

"Rydym wedi ail-gysylltu gyda phobl, ac mae ein hymgyrch cymunedol wedi atseinio gyda phleidleiswyr ar draws Cymru."

Nifer y pleidleiswyr

Dywedodd Plaid Cymru ei bod yn rhy gynnar i farnu, ond eu bod "wedi cael trafferthion mewn rhai ardaloedd, ond yn hawdd iawn mewn eraill" ar y stepen drws.

Cyfaddefodd y blaid y byddai pleidlais isel yn mynd yn erbyn eu hymgeiswyr.

Fe wnaeth y blaid gyfadde' y byddai nifer isel o bleidleiswyr yn gweithio yn erbyn eu hymgeiswyr.

Dywedodd Llywydd y Blaid, Jill Evans ASE, ei bod yn rhy gynnar yng nghyfnod arweinyddiaeth Leanne Wood i weld y gwahaniaeth, ond ychwanegodd:

"Ry'n ni wedi neud gwaith da ar lefel cymunedol, ac mae'r etholiad wedi bod yn noson bwysig iawn iddi hi (Leanne Wood). Ond mae'r canlyniadau yn mynd i fod yn anodd."

San Steffan

Tebyg iawn oedd y neges y Democratiaid Rhyddfrydol a welodd golledion sylweddol ar draws Cymru.

Drwy'r DU, mae'r blaid wedi ennill llai na 3,000 o seddau - y nifer lleiaf yn hanes y blaid.

Dywedodd yr AC Aled Roberts: "Mae'n noson anodd. Etholiadau lleol yw'r rhain i fod wrth gwrs, ond dwi'n meddwl fod pobl wedi pleidleisio ar lywodraeth San Steffan."

Roedd yn noson siomedig hefyd i'r Ceidwadwyr Cymreig. Collodd y blaid eu gafael ar ddau gyngor yn eu cadarnleoedd - Bro Morgannwg a Mynwy.

Fe wnaeth llefarydd gyfadde' eu bod wedi "etifeddu sefyllfa anodd o ganlyniad i'r llywodraeth glymblaid yn San Steffan a bod penderfyniadau anodd yn gorfod eu gwneud" ac maen nhw'n cydnabod "efallai na fydda hi'n noson hawdd mewn rhannau o'r wlad".

Mae aelodau o'r Blaid Lafur wedi dweud eu bod yn disgwyl ennill tir yng Nghaerdydd, ond roedd rhai hefyd yn meddwl na fyddai hynny'n ddigon i gipio rheolaeth yr awdurdod.

Roedd Llafur yn amddiffyn tua 340 o seddau, Plaid Cymru bron 200, y Ceidwadwyr 165 a'r Democratiaid Rhyddfrydol 140. Annibynwyr neu bleidiau llai oedd yn llenwi'r gweddill.

Mae arolygon barn yn awgrymu y bydd Llafur yn adennill tir yn eu cadarnleoedd a gollwyd yn yr etholiad diwethaf yn 2008.

Arweinwyr

David Cameron a Gordon Kemp
Fe aeth David Cameron i Fro Morgannwg drannoeth canlyniadau 2008 i ddathlu llwyddiant ei blaid gyda'r arweinydd Gordon Kemp a gollodd ei sedd yn 2012

Un ystadegyn rhyfedd o'r canlyniadau hyd yma yw bod pum arweinydd cyngor wedi colli eu seddau, ac mae ail gyfri yn ward un arall.

O'r canlyniadau sydd wedi eu cyhoeddi, mae cyn arweinyddion cynghorau Caerffili (Plaid Cymru), Wrecsam (Democrat Rhyddfrydol), Ceredigion (Annibynnol), Merthyr Tudful (Annibynnol) a Bro Morgannwg (Ceidwadwr) i gyd wedi colli.

Mae ail gyfri yn ward arweinydd Cyngor Caerdydd, y Democrat Rhyddfrydol Rodney Berman.

Cyn yr etholiad, neges Llafur Cymru i bleidleiswyr oedd cais arnynt i yrru neges i'r glymblaid Ceidwadol/Democrat Rhyddfrydol yn San Steffan, ac mae'n ymddangos hyd yma bod y cais wedi cael ateb cadarnhaol.

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol yn enwedig wedi colli tir ymhob ardal - felly hefyd y Ceidwadwyr.

Mae'n ymddangos bod pleidlais Plaid Cymru wedi dal yn eu cadarnleoedd, ond ar drai mewn lleoedd eraill fel cymoedd y de.

Er nad yw'r canlyniad llawn wedi ei gyhoeddi eto, mae'n ymddangos bod y Blaid wedi colli rheolaeth o Gyngor Caerffili, gan gynnwys eu harweinydd yno.