Rhybudd am godiadau cyflog

Senedd

Mae arweinwyr busnes wedi rhybuddio Llywodraeth Cymru rhag gwthio am godiadau cyflogau'r sector preifat gan y gallai hynny yn rhwystro rhag cyflogi mwy, hyd yn oed arwain at ddiswyddiadau.

Daw'r rhybudd wrth i Weinidogion ymchwilio i lefelau cyflog mewn cyrff cyhoeddus ar draws Cymru fel rhan o adewid Llafur yn eu maniffesto etholiad i sicrhau bod pawb yng Nghymru yn derbyn cyflog byw teg.

Mae ymgyrchwyr ifanc sy'n gweithio gydag elusen Achub y Plant wedi cyflwyno deiseb i'r cynulliad yn galw am gyflog byw sydd dros bunt yn uwch na'r isafswm cyflog presennol.

'Oriau hir'

Dywedodd Iram Shahzad, disgybl 13 oed yn Ysgol Uwchradd Fitzalan, Caerdydd, wrth raglen Sunday Politics BBC Cymru bod pobl yn ei chymuned hi yn gweithio oriau hir ond heb ddigon o gyflog i dalu biliau pob dydd.

"Nid yw'n deg nad ydyn nhw'n cael byw bywyd hapus," meddai.

"Gyda'r mymryn mwy o arian yr ydym yn ymgyrchu amdano, fe fyddan nhw'n medru byw bywyd hapusach."

Dywedodd Sophie Lacey, disgybl 16 oed yn Ysgol Uwchradd Willows yng Nghaerdydd, ei bod yn meddwl am ei dyfodol hi a'i chyd-ddisgyblion.

"Ar hyn o bryd rwy'n astudio ar gyfer arholiadau TGAU ac rwyf am fod yn siŵr pan fyddaf yn gadael yr ysgol a rhoi llawer o ymdrech y bydd yna swydd ar fy nghyfer, ac y byddaf yn ennill digon o gyflog i gael dau ben llinyn ynghyd ac i dalu am y pethau hanfodol," meddai.

Mae academyddion ym Mhrifysgol Loughborough wedi amcangyfrif mai lefel cyflog byw teg yw dim is na £7.20 yr awr.

Ar hyn o bryd yr isafswm cyflog yw £6.08 i bobl 21 oed ac uwchben.

Mae gweinidogion Cymru yn ystyried beth yw safbwynt cyrff cyhoeddus datganoledig ar y mater, a sut i'w hannog i dalu cyflog byw teg, ac mae disgwyl i grŵp polisi gyfarfod dros yr haf.

Pawb yn ennill

Dywedodd AC Llafur, Julie James, ei bod yn gobeithio'n fawr y bydd cwmnïau preifat a chyhoeddus yn gweld budd talu cyflog byw teg.

"Yn y sector cyhoeddus rydym yn darparu gwasanaethau y mae pobl yn dibynnu arnynt, ac rydym am i'r bobol sy'n darparu'r gwasanaethau hynny gael bywyd teuluol rhesymol hefyd," meddai.

"Os byddwn yn arwain y ffordd, rydym yn gobeithio na fydd hynny'n codi ofn ar y sector preifat, ac y byddan nhw'n gweld y budd o gael gweithlu sy'n hapusach ac yn iachach sy'n fodlon gweithio'n galetach.

"Mae pawb ar eu hennill felly."

Mae gweithwyr y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yng Nghymru a gweision sifil Llywodraeth Cymru eisoes yn derbyn y cyflog byw teg neu fwy.

Mae nifer o gyflogwyr mawr y sector preifat gan gynnwys Banc Barclays a chyfrifwyr KPMG wedi cytuno i fod yn rhan o'r cynllun hefyd.

Trafferthion

Ond mae sefydliadau busnes yn rhybuddio Llywodraeth Cymru i beidio ceisio'u gorfodi i godi cyflogau, er enghraifft drwy osod cymal cyflog mewn cytundebau gwaith llywodraethol.

Dywedodd Robert Lloyd Griffiths o Sefydliad y Cyfarwyddwr ei fod yn pryderu y gallai'r cyflog byw teg fod yr isafswm cyflog newydd.

"Mae busnesau eisiau cyflogi mwy o bobl ac mae llawer o gwmnïau yr ydwyf yn siarad â nhw yn dweud y bydden nhw'n hoffi bod mewn sefyllfa i gyflogi mwy.

"Mae'n anodd yn y farchnad ar hyn o bryd, ac mae unrhyw beth sy'n debyg o'u rhwystro rhag gwneud hynny yn debyg o achosi trafferthion," meddai.

Mae cefnogwyr cyflog byw teg yn credu bod cwestiwn moesol ac ymarferol yn y mater, ac yn gofyn a ddylai cwmnïau fod yn talu cyn lleied i'w staff fel eu bod angen i'r sustem fudd-daliadau gyfrannu at eu hincwm?

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Yn groes i'r isafswm cyflog nid yw cyflog byw teg yn statudol, ond gall unrhyw gyflogwr yn y DU gytuno i ymuno ag ymgyrch Sefydliad Cyflog Byw.

"Mae Llywodraeth Cymru yn dechrau ystyried sut y mae sefydliadau'r sector cyhoeddus wedi bod yn meddwl am y syniad, a beth yr hoffem wneud i annog y sefydliadau yna i ddod yn gyflogwyr Cyflog Byw.

"Dyna pam y mae'r Gweinidog Llywodraeth Leol wedi penderfynu sefydlu grŵp polisi, Nid yw'r grŵp wedi ymgasglu eto, ond mae disgwyl i hynny ddigwydd dros yr haf."

Bydd rhaglen Sunday Politics yn cael ei darlledu ar BBC 1 Cymru am hanner dydd ar ddydd Sul, Mehefin 17.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.