'Dim sail' i bryderon am warchodfeydd

Bywyd Môr Image copyright Other
Image caption Mae deg safle ar y rhestr sy'n cael eu hystyried ar gyfer statws Ardal Warchod Morol

Mae pryderon y bydd Ardaloedd Gwarchod Morol o amgylch arfordir Cymru yn arwain at wahardd plant rhag codi cestyll tywod ar draethau yn bell o fod yn wir, medd y dyn sy'n cynghori Llywodraeth Cymru ar wyddoniaeth y cynllun.

Dywedodd Dr David Parker, prif wyddonydd Cyngor Cefn Gwlad Cymru, y bydd "arferion hamdden normal", gan gynnwys nofio, yn dal i gael eu caniatáu o fewn yr ardaloedd gwarchod.

Ond fe fydd y statws warchodaeth uchel yn rhoi taw ar bysgota masnachol a hamdden yn ogystal ag arferion "niweidiol" eraill fel treillio a chynlluniau ynni adnewyddol.

Bydd gan gychod yr hawl i fynd drwy'r ardaloedd gwarchod, ond nid i angori ynddynt gan y byddai hynny'n niweidio gwely'r môr.

Economi

Mae'r cyfyngiadau wedi arwain at bryderon yn y cymunedau sy'n agos i'r deg safle arfaethedig sy'n destun ymgynghoriad gan weinidogion - pryderon y bydd gwarchodfa forol yn difrodi'r economi leol drwy roi pysgotwyr ar y clwt ac atal twristiaid.

Ond dywedodd Dr Parker wrth raglen Eye On Wales ar BBC Radio Wales y dylai'r bobl sy'n pryderu edrych ar brofiad Ardaloedd Gwarchod Morol drwy'r byd.

Mae gan 61 o wledydd warchodfeydd tebyg, rhai mewn moroedd digon tebyg i rai Cymru.

Dywed Dr Parker bod y dystiolaeth yn dangos eu bod yn gallu cyfuno defnydd helaeth sydd ddim yn niweidiol gyda buddion amgylcheddol.

Dywedodd: "Fe welwch chi mwy o bysgod a mwy o fiomas, a physgod sy'n cael mwy o lwyddiant wrth genhedlu. Gall yr effeithiau yma lifo drosodd i'r amgylchedd morol o gwmpas."

Mae Dr Parker hefyd yn credu y bydd mabwysiadu tri neu bedwar o'r deg safle sydd dan ystyriaeth yn cynorthwyo gwyddonwyr i reoli'r moroedd o gwmpas Cymru yn well.

'Rhesymau iawn'

Ond nid pawb sy'n cytuno, hyd yn oed yn y byd gwarchodaeth, bod Llywodraeth Cymru ar y trywydd iawn.

Gareth Cunningham yw swyddog polisi morol y gymdeithas gwarchod adar, RSPB, a dywedodd:

"Mae angen i'r ardaloedd fod yn y lleoedd iawn ac am y rhesymau iawn. Dyw canolbwyntio ar warchodaeth o lefel uchel ddim yn debyg o achub holl nodweddion Cymru.

"Yn ddelfrydol hoffwn weld ystod o Ardaloedd Gwarchod Morol mwy gydag ardaloedd o warchodaeth uchel bychain o fewn y rhai mawr a fyddai'n atal arferion sy'n niweidiol iawn ond eto'n gweithio gyda diwydiannau llai niweidiol, a mabwysiadu dull mwy cynaliadwy tuag at reolaeth forol."

Mewn rhai rhannau o'r byd mae Ardaloedd Gwarchod Morol wedi arwain at nifer gynyddol o bysgod yn gorlifo i ardaloedd eraill lle mae modd eu pysgota.

Ond dywed yr Athro Michel Kaiser o Brifysgol Bangor bod y canlyniadau mewn rhannau eraill o'r byd wedi bod yn llawer llai amlwg.

"Mae ystod eang o samplau a rhaid i ni fod yn ofalus i beidio dewis ond y rhai sy'n ffafriol."

Mae Llywodraeth Cymru yn gwahodd ymatebion ar restr o ddeg ardal y mae'n credu sy'n briodol ar gyfer Ardaloedd Gwarchod Morol.

Mae pedwar o safleoedd ar Benrhyn Llyn a tri ger arfordir Sir Benfro, gyda dau arall ger arfordir Ynys Môn ac un ym Mae Ceredigion.

Bydd y rhestr hir yn cael ei chwtogi i dri neu bedwar safle terfynol, ac fe fydd yr ymgynghoriad yn dod i ben ar Orffennaf 31.

Straeon perthnasol