Ymchwiliad hanner miliwn o bunnoedd yn canfod dim cysylltiad

Gwaith sment Hanson Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Roedd cyfnod yr astudiaeth rhwng 2004 a 2009

Mae ymchwiliad drud gan Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi methu â chanfod cysylltiad rhwng achosion o ganser a ffatri sment ger Yr Wyddgrug.

Fe gostiodd yr ymchwiliad £480,000, gan olygu 13,000 o oriau o waith dros gyfnod o ddwy flynedd.

Roedd trigolion ger gwaith Hanson Cement yn Padeswood wedi codi pryderon am y safle, gan ysgogi Llywodraeth Cymru i alw am ymchwiliad.

Bydd cyfarfod olaf Tîm Ymchwilio Hanson Cement yn cael ei gynnal ddydd Gwener pan fydd adroddiad terfynol yn cael ei gyflwyno i gynrychiolwyr o'r gymuned.

Dim tystiolaeth

Prif ganfyddiad yr adroddiad yw nad oes tystiolaeth bod allyriadau o'r ffatri wedi arwain at niwed i iechyd corfforol pobl yr ardal.

Mae'r adroddiad hefyd yn dweud nad oes tystiolaeth o gynnydd mewn salwch ymysg poblogaeth yr ardal o'i gymharu ag ardaloedd eraill yng Nghymru nac yng ngogledd Cymru.

Cafodd fersiwn drafft o'r adroddiad ei gyflwyno i'r gymuned ym mis Rhagfyr y llynedd, ac ers mis Ionawr bu trafodaethau i sicrhau bod y dulliau o ddefnyddiwyd i baratoi'r adroddiad yn gywir ac yn hawdd ei ddeall.

Fe gafodd nifer o gyfarfodydd eu cynnal hefyd er mwyn rhoi cyfle i bobl ymateb i'r ddogfen.

'Cydnabod pryderon'

Dywedodd Andrew Jones, cyfarwyddwr gweithredol iechyd cyhoeddus gyda Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr a chadeirydd y Tîm Ymchwilio, eu bod wedi ystyried trafod gyda'r gymuned o ddifri.

"Mae'r farn a gasglwyd yn y cyfnod yma wedi bod o gymorth wrth lunio adroddiad terfynol yr ymchwiliad.

"Mae hynny wedi dangos bod yr ymchwiliad wedi tawelu ofnau llawer yn y gymuned, ond rydym yn cydnabod bod eraill yn parhau i gael pryderon y maen nhw'n teimlo nad ydyn nhw wedi eu datrys.

"Ond wedi dwy flynedd o ddadansoddi trylwyr, mae'r ymchwiliad wedi methu canfod tystiolaeth bod allyriadau o ffatri Hanson Cement wedi arwain at niwed i iechyd cyhoeddus.

"Rydym yn argymell bod y cyfathrebu rhwng Hanson Cement, asiantaethau a chyrff cyhoeddus a'r gymuned leol yn gwella er mwyn adfer ymddiriedaeth.

"Rydym hefyd yn argymell bod monitro a samplo yn cael ei adolygu gan yr asiantaethau rheoleiddio.

"Argymhelliad arall yw nad oes angen ymchwiliadau pellach i bryderon am iechyd y boblogaeth leol oni bai bod tystiolaeth newydd yn dod i'r fei o ganlyniad i fonitro a goruchwyliaeth."

Amcangyfrif

Roedd 80 o aelodau staff saith o gyrff yn rhan o'r ymchwiliad gan gynnwys :-

  • Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr;
  • Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru;
  • Cyngor Sir Y Fflint;
  • Asiantaeth Safonau Bwyd;
  • Canolfan Peryglon Amgylcheddol, Ymbelydredd a Chemegau yn yr Asiantaeth Gwarchod Iechyd;
  • Gweithgor Iechyd a Diogelwch;
  • Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Amcangyfrif cost yr ymchwiliad cyfan yw £480,000, ond mae'n debyg bod y gost go iawn yn fwy na hynny gan i'r wybodaeth yna gael ei gasglu yn ôl-syllol.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.