Camlesi ac afonydd Cymru o dan ofal elusen newydd

Traphont ddŵr Poncysyllte Image copyright Other
Image caption Bydd Traphont Pontcysyllte yn cael ei goleuo pob nos fel rhan o'r digwyddiadau

Corff newydd elusennol sy'n gyfrifol am afonydd a chamlesi Cymru.

Mae yna dros 116 cilometr (72 milltir) o gamlesi yng Nghymru.

Cafodd ymddiriedolaeth Glandŵr Cymru ei ffurfio ar ôl i Ddyfrffyrdd Prydain gael ei ddiddymu ddechrau mis Gorffennaf.

Mae'n rhan o gorff ehangach, Ymddiriedolaeth Camlesi ac Afonydd - sy'n gyfrifol am y 2,000 milltir o ddyfrffyrdd yng Nghymru a Lloegr.

Daeth y newid wedi i Ddyfrffyrdd Prydain, oedd yn gorff gwladol, fynd i drafferthion.

Roedden nhw'n dibynnu'n helaeth ar arian gan y llywodraeth ac yn derbyn ychydig iawn o grantiau elusennol.

O'r herwydd, roedd gan Dyfrffyrdd Prydain ddyledion o £30m erbyn 2009.

Cymunedau

Dyma'r tro cynta' yn y DU i gorff gwladol drosglwyddo i'r sector elusennol, a bydd yr Ymddiriedolaeth yn un o'r elusennau mwya' yn y wlad.

Y nod, yn ôl yr Ymddiriedolaeth, yw ei gwneud yn haws i ddenu nawdd ar gyfer y dyfrffyrdd, a sicrhau bod cymunedau yn cael chwarae mwy o rôl.

Mae disgwyl i'r dyfrffyrdd mewndirol, sydd o dan ofal Asiantaeth yr Amgylchedd, drosglwyddo i ofal yr Ymddiriedolaeth erbyn 2015.

Mae dyfrffyrdd Yr Alban, ar y llaw arall, yn parhau o dan ofal y wladwriaeth am y tro.

Bydd yr Ymddiriedolaeth Camlesi ac Afonydd yn derbyn grantiau penodol gan Adran Amaeth San Steffan, Defra, dros y 15 mlynedd nesa'.

Byddan nhw hefyd yn codi tâl am drwyddedau i bobl ddefnyddio'r dyfrffyrdd.

Yn y cyfamser, mae'r Ymddiriedolaeth wedi sicrhau tri o bartneriaid corfforaethol i gefnogi'r elusen - Google, Ymddiriedolaeth Côd Post y Bobl a Banc y Co-Operative.

Dywedodd cadeirydd yr Ymddiriedolaeth, Tony Hales, eu bod wrth eu bodd o gael cefnogaeth wrth gychwyn y gwaith.

"Dyma arwydd amlwg o hyder ynom ac yn gydnabyddiaeth o'r rôl bwysig y byddwn ni'n chwarae fel gwarchodwyr un o drysorau amgylcheddol ein cenedl."

Pontcysyllte

Mae lansiad yr Ymddiriedolaeth yn cael ei nodi gyda digwyddiadau ar hyd a lled y wlad ddydd Iau, gan gynnwys noson arbennig ger Traphont Pontcysyllte, Llangollen.

Bydd y draphont yn cael ei goleuo rhwng 9-11pm, a bydd cyngerdd yn cael ei gynnal o dan y bont gyda pherfformiadau gan fandiau a chorau lleol.

Mae'r Ymddiriedolaeth hefyd yn lansio eu hapêl gynta' erioed - 50 o gynlluniau ar draws y wlad i roi "bywyd newydd i lwybrau tynnu a glannau afonydd, gyda phob ceiniog yn cael ei wario'n uniongyrchol ar gynnal, adnewyddu a gwella camlesi ac afonydd".

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.