Sgrinio'r fron: Hyd at chwe mis o oedi

Menyw yn derbyn prawf Pelydr-X i'w bron Image copyright SPL
Image caption Yn ôl Iechyd Cyhoeddus Cymru ni ddylai'r oedi ddim atal deiagnosis o ganser

Mae Bron Brawf Cymru yn cynghori menywod sy'n gymwys i gael prawf ar eu bronnau y gallai apwyntiadau gael eu gohirio oherwydd bod yr offer sgrinio yn cael ei ddiweddaru.

Gallai menywod orfod aros hyd at chwe mis am y prawf.

Yn ôl Iechyd Cyhoeddus Cymru, ni ddylai'r oedi ddim atal deiagnosis o ganser.

Dywedodd Bron Brawf Cymru fod y penderfyniad i ddiweddaru'r offer sgrinio, sy'n gallu canfod arwyddion cynnar o ganser, yn golygu bod yn rhaid i ganolfannau sgrinio ac unedau symudol gau.

Apwyntiadau sgrinio

Mae menywod sy'n byw yng Nghymru sydd rhwng 50 a 70 oed fel arfer yn cael eu gwahodd i gael prawf sgrinio bob tair blynedd.

Ond mae oedi a achosir gan welliannau yng nghanolfannau sgrinio Bron Brawf Cymru yn golygu y gall menywod ddisgwyl oedi o hyd at chwe mis wrth gael eu galw i gael prawf sgrinio.

Mae menywod yn cael eu sicrhau na ddylai'r oedi arwain at fethu canfod achosion o ganser, ond cânt eu hatgoffa i fod yn wyliadwrus o symptomau canser y fron rhwng apwyntiadau sgrinio.

Nod y rhaglen sgrinio, sy'n cael ei chynnal gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, yw sicrhau nad oes yn rhaid i unrhyw fenyw aros mwy na thair blynedd a chwe mis rhwng apwyntiadau sgrinio.

Yn 2010, cafodd Bron Brawf Cymru gyllid o £10 miliwn gan Lywodraeth Cymru i uwchraddio offer yn ei bedair canolfan sgrinio sefydlog a'i 10 uned sgrinio symudol ledled Cymru.

Mae'r prosiect wedi disodli hen offer sgrinio analog gydag offer digidol o'r radd flaenaf, ond mae wedi golygu bod pob canolfan ac uned symudol wedi gorfod cau am rai misoedd tra bod y gwaith yn cael ei wneud.

Mae canolfannau ac unedau symudol yn Ne a De-orllewin Cymru eisoes wedi ailagor, ac mae gwaith ar y gweill yng Ngogledd Cymru ar hyn o bryd.

Dywedodd Dr Rosemary Fox, Cyfarwyddwr Is-adran Sgrinio Iechyd Cyhoeddus Cymru: "Mae'n flin iawn gennyf am yr oedi wrth i fenywod gael eu gwahodd am brawf sgrinio'r fron, ac rwy'n ymddiheuro os yw hun wedi peri pryder neu anghyfleustra i unrhyw un.

"Mae'r prosiect i ddiweddaru ein hoffer wedi golygu y bydd gennym beiriannau mwy newydd a chynaliadwy y gellir eu hadnewyddu neu eu hatgyweirio os ydynt yn methu, tra bod ein hoffer blaenorol yn rhy hen i'w gynnal a'i gadw.

"Fodd bynnag, mae'r gwelliannau wedi golygu cau ein canolfannau a'n hunedau symudol i gyd am gyfnod, ac yn anochel, mae hyn wedi golygu nad ydym wedi gallu sgrinio cymaint o fenywod.

"Gall menywod yng Nghymru ddisgwyl oedi o hyd at chwe mis gyda'u hapwyntiad nesaf, ond gallant ddisgwyl i apwyntiadau yn y dyfodol gael eu cynnal bob tair blynedd fel arfer.

"Mae sgrinio'r fron yn chwilio am ganserau cynnar. Fodd bynnag, hyd yn oed pan fyddwn yn sgrinio bob tair blynedd, mae posibilrwydd y gall menywod ddatblygu canser rhwng apwyntiadau sgrinio.

"Felly, rydym yn atgoffa menywod i weld eu meddyg teulu os ydynt yn sylwi ar unrhyw newidiadau i'w bronnau, waeth pa mor ddiweddar y cawsant eu sgrinio."

Gall symptomau canser y fron gynnwys talpiau a thewychu yn y fron neu o dan y gesail, newidiadau yn siâp neu groen y fron, rhedlif o'r deth a phoen neu anesmwythdra.

Dylai unrhyw fenyw o unrhyw oed sydd yn profi'r symptomau hyn gysylltu â'u meddyg teulu.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.