Adroddiad yn nodi sialens ariannol i'r gwasanaeth iechyd

Meddygfa
Image caption Bydd cyllid y gwasanaeth iechyd yn gostwng mewn termau real hyd at 2014-15

Mae'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru yn wynebu cyfyng gyngor ariannol, yn ôl adroddiad gan Swyddfa Archwilio Cymru.

Dywed adroddiad Archwilydd Cyffredinol Cymru nad oes 'na sicrwydd y bydd y gwasanaeth yn gallu fforddio newidiadau angenrheidiol i'w strwythur.

Mae'r adroddiad a gyhoeddwyd ddydd Iau yn dweud na all y Gwasanaeth Iechyd gadw pethau fel y mae gan y gallai newidiadau i greu gwasanaeth cynaliadwy hefyd fod yn anfforddiadwy.

Mae Byrddau Iechyd Cymru yn paratoi cynlluniau i ganoli rhai gwasanaethau er mwyn arbed arian, ond fe fydd angen buddsoddi i wneud hynny - a does dim sicrwydd y bydd yr adnoddau ar gael.

Wrth ymateb i adroddiad Huw Vaughan Thomas, dywedodd y gweinidog Iechyd, Lesley Griffiths, bod y Llywodraeth yn benderfynol o osod y gwasanaeth ar sylfaen ariannol gadarn er mwyn darparu gwasanaeth o safon uchel i gleifion.

£870 miliwn

Bydd cyllid y gwasanaeth iechyd gwladol yn gostwng mewn termau real hyd at 2014-15, ac mae'r Swyddfa yn amcangyfrif pwysau costau a galw o tua £870 miliwn hyd at £1 biliwn rhwng 2010-11 a 2014-15.

Mae'r "sialensiau sylweddol2 yn cynnwys parhau i gyflawni targedau ariannol blynyddol, yn ogystal â datblygu cynlluniau gwasanaeth a chynlluniau ariannol dros dair blynedd er mwyn dechrau'r broses o ddiwygio gwasanaethau, yn ôl Mr Thomas.

Er hynny, dywedodd bod y gwasanaeth iechyd yng Nghymru wedi cyflawni ei dargedau ariannol heriol ar gyfer 2011-12 drwy gyfuniad o arbedion mawr a nodwyd gan gyrff ac arian ychwanegol gan Lywodraeth Cymru.

£133 miliwn

Roedd yr arian ychwanegol yn ystod y flwyddyn yn cynnwys swm ychwanegol o £133 miliwn i bob Bwrdd Iechyd er mwyn mynd i'r afael â phwysau costau'r gwasanaeth iechyd a £24.4 miliwn o flaendaliadau ar gyfer 2012-13 i bedwar Bwrdd Iechyd yn bennaf er mwyn sicrhau eu bod yn 'mantoli'r gyllideb'.

Bydd effaith y swm yma a dalwyd ymlaen llaw i'w deimlo yn 2012-13 a 2013-14, yn ôl Mr Thomas.

Bydd hyn yn ychwanegu at y sialensiau ariannol y bydd y byrddau yn eu hwynebu yn y dyfodol, ond mae'n atgyfnerthu neges lymach Llywodraeth Cymru ynglŷn â phwysigrwydd rheoli costau, meddai.

Ochr yn ochr â'r gwelliannau diweddar yng ngwaith monitro ac adrodd ariannol cyrff y gwasanaeth iechyd ac Adran Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Phlant Llywodraeth Cymru yn ystod y flwyddyn, a'r arbedion o £285 miliwn a nodwyd gan gyrff y gwasanaeth iechyd yn 2011-12, mae camau yn cael eu cymryd i sicrhau bod cyllid iechyd yn fwy cynaliadwy.

Mae gwaith yn mynd rhagddo mewn nifer o feysydd gan gynnwys adolygu'r drefn gyfrifyddu, gwella cyfleoedd ariannu a chynnwys clinigwyr mewn penderfyniadau ariannol i ddiogelu darpariaeth iechyd yng Nghymru ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

'Pryder gwirioneddol'

"Yn amlwg, mae'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru yn wynebu agenda heriol dros ben ac mae'r bylchau mewn cyllid yn y byrdymor yn achosi pryder gwirioneddol o hyd," meddai Mr Thomas.

"Hyd yn oed ar ôl yr arbedion sylweddol iawn a wnaed eisoes, mae'r sefyllfa sydd ohoni yn amhosibl ei fforddio a rhaid wrth newidiadau mewn gwasanaethau i sicrhau ei ddyfodol yn yr hirdymor.

"Mae'r penderfyniad i roi blaendaliadau yn hytrach na symiau i fantoli'r gyllideb ar ddiwedd y flwyddyn yn dangos newid mawr o du Llywodraeth Cymru ac mae hyn, ynghyd â'r arwyddion cadarnhaol bod y gwasanaeth yn barod i wneud dewisiadau anodd i gyflawni newid hirdymor, yn galonogol."

Dywedodd Darren Millar, Cadeirydd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus Cynulliad Cenedlaethol Cymru, eu bod eisoes sôn yn adroddiad 'Darlun o Wasanaethau Cyhoeddus', bod angen rhagor o atebolrwydd am berfformiad ariannol cyrff unigol ac "ysgogiad parhaus i roi eglurder i wariant byrddau iechyd lleol unigol".

"Er ei bod yn galonogol bod cyrff iechyd yng Nghymru wedi gwneud arbedion sylweddol, mae'r ffaith bod angen symiau sylweddol o arian arnyn nhw gan Lywodraeth Cymru i fynd i'r afael â'u hanawsterau ariannol yn anghynaliadwy yn yr hinsawdd economaidd sydd ohoni".

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.