Gwasanaeth achub dan fygythiad

Mark Tibbott
Image caption Dywedodd Mark Tibbott bod diffyg yng ngyllideb y Gwasanaeth Achub Glowyr yng Nghymru

Mae honiad bod dyfodol gwasanaeth achub pyllau glo yng Nghymru o dan fygythiad oherwydd diffyg arian.

Dywedodd Gwasanaeth Achub Glowyr yn y Rhondda eu bod yn derbyn canran bach o'u hincwm gan byllau glo, a bod rhaid iddyn nhw gynnal cyrsiau hyfforddi er mwyn talu costau.

Ond gan fod bygythiad y bydd pyllau'n cau, mae'r grŵp am gael cymorth gan lywodraeth y DU.

Dywedodd yr Ysgrifennydd Gwaith a Phensiynau, Iain Duncan Smith, bod y gwasanaeth yn cael ei redeg fel cwmni preifat, a bod ei adran yn trin y mater yn ddifrifol.

Mynnodd fod y gwasanaeth wedi canfod ffynonellau newydd o incwm er mwyn talu am "incwm gan ddiwydiant glo sy'n crebachu".

Ond dywedodd Aelod Seneddol Castell-nedd, Peter Hain, bod y Gwasanaeth Achub Glowyr yn debyg i wasanaeth brys, ac y dylid "ei ariannu gan y llywodraeth fel yr heddlu, ambiwlans a gwasanaeth tân".

Dim digon

Mark Tibbott yw rheolwr Gwasanaeth Achub Glowyr yng Nghymru - un o chwech o ganolfannau ar draws y DU.

Dywedodd bod y gwasanaeth yn derbyn canran bach o'u hincwm o dreth ar byllau glo.

Roedd hynny'n cyfateb i ryw £15,000 y llynedd.

Yn yr un cyfnod, daeth dros £1 miliwn i mewn o weithgareddau masnachol gan y tîm, sy'n cynnwys cyrsiau iechyd a diogelwch.

Ond hyd yn oed gyda'i gilydd, nid yw'r arian yn ddigon i dalu costau'r gwasanaeth, ac mae canolfannau achub glowyr eraill yn talu'r gwahaniaeth.

Ychwanegodd Mr Tibbott y gallai mwy o byllau glo gau yn y dyfodol, gan wneud y sefyllfa ariannol yn waeth.

"Gallai'r gwasanaeth fod o dan fygythiad oherwydd dim ond hyn a hyn fedrwn ni wneud i greu incwm masnachol, ac rydym wedi gwneud cymaint ag sy'n bosib o hynny," meddai.

"Dydyn ni erioed wedi derbyn ceiniog gan y llywodraeth.

"Yn y bôn rydym yn wasanaeth brys i faterion twnelau a phethau dan ddaear. Nid yw'r Gwasanaeth Tân yn medru helpu mewn sefyllfaoedd fel hyn."

Image copyright Getty Images
Image caption Bu Peter Hain yn eiriol ar ran y gwasanaeth wedi trychineb Pwll Gleision y llynedd

'Adnoddau gwell'

Ers y trychineb ym mhwll Gleision ym mis Medi'r llynedd, pan fu farw pedwar glöwr pan lifodd dŵr i mewn i'r pwll, mae pwnc ariannu'r gwasanaeth wedi cael cryn sylw.

Galwodd Mr Hain am adnoddau gwell i wasanaethau achub glowyr, gan ddweud bod y trychineb wedi dangos methiannau "allai fod yn angheuol".

Honnodd bod anghytuno am rai biliau, a bod cwmni glo cyfagos wedi talu peth o gostau'r ymgyrch achub.

Anfonodd adroddiad at Mr Duncan Smith gan ei annog i "roi adnoddau digonol i'r Gwasanaeth Achub Glowyr".

Ond er iddyn nhw gwrdd â gwleidyddion, medd Mr Tibbott, does dim cymorth wedi dod.

Wrth ymateb i adroddiad Mr Hain, mynnodd Mr Duncan Smith nad oedd ymgyrch Gleision wedi diodde' oherwydd diffyg arian.

"Ni allai gweithgareddau achub glowyr ddigwydd heb i adnoddau ychwanegol ddod gan byllau glo eraill, ond mae'r egwyddor o helpu ei gilydd yn sylfaenol i'r cynllun achub glowyr," meddai.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.