Archdderwydd yn galw ar Carwyn Jones i wrthod 'arfau'r cachgi'

T James Jones
Image caption Galwodd Yr Archdderwydd ar i Carwyn Jones i ailystyried croesawu trident i Sir Benfro

Mae'r Archdderwydd wedi galw ar Brif Weinidog Cymru i dynnu yn ôl groeso estynnodd i Trident dro'n ôl ac i wrthwynebu ymarferiadau awyrennau "drones" di-beilot yn Aberporth.

Yn y Babell Lên yn ystod cyfarfod cyntaf Gorsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Bro Morgannwg, dywedodd T James Jones, Jim Parc Nest: "Yn ddiweddar cafwyd datganiad syfrdanol gan Brif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, y byddai croeso i longau tanfor Trident angori yn Aberdaugleddau ar ôl i'r Alban gael ei hannibyniaeth."

Eglurodd i'r cyhoeddiad hwn beri i'r Archdderwydd ysgrifennu llythyr agored at Mr Jones yn gofyn iddo ailystyried.

'O barch'

Gan gyfeirio at berthynas y bardd heddychol a'r Crynwr Waldo Williams ag ardal Aberdaugleddau a pherthynas Iolo Morganwg - a oedd hefyd yn wrthwynebydd grymoedd milwrol - â bro'r Eisteddfod dywedodd yr Archdderwydd: "O barch i'r ddau athrylith, Iolo a Waldo, rwy'n erfyn arnat, Carwyn, i ailystyried gwasanaethu'r 'gallu gau' ac i'n codi ni ag urddas dy swydd aruchel 'i fro'r awelon pur o'n hogofâu'."

Dywedodd fod Iolo "ar hyd ei oes" wedi gwrthwynebu pob grym a beryglai fywyd.

Aeth yr Archdderwydd ymlaen i holi'r Prif Weinidog am awyrennau "drones" Aberporth a ddisgrifiodd fel arfau "cachgi".

Image caption T James Jones ar ei ffordd i seremoni'r Orsedd

"Beth yw dy farn am system annynol yr awyrennau di-beilot, y 'drones', sy'n cael eu meithrin mewn aber arall yng Nghymru, sef Aberporth, yr unig le yng ngwledydd Prydain sy'n nythu'r adar angau hyn er mwyn eu hymarfer?" gofynnodd.

"Rwy'n deall dy edmygedd di o ddewrder milwr sy'n barod i'w beryglu ei hunan er mwyn eraill ond â'r ddyfais ddieflig hon, gall y cachgi pennaf ladd miloedd diniwed."

Wrth gyfeirio at y ffaith y byddai Mr Jones yn cael ei dderbyn yn aelod o'r Orsedd fore Gwener cyfeiriodd yr Archdderwydd at linellau Waldo: "Fe gei di gwmni amryw o gyfeillion haeddiannol eraill, ac fe gawn i gyd, gobeithio, ein codi o'n hogofâu 'i fro'r awelon pur'," meddai.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Dyw amddiffyn ddim yn fater sydd wedi ei ddatganoli ac mae materion sy'n ymwneud ag amddiffyn ym Mharc Aberporth yn fater i'r Weinyddiaeth Amddiffyn yn San Steffan."