Pedwar cynllun yng Ngheredigion yn elwa o £900,000

Gwarchodfa Natur Ynys hir Image copyright Andy Hay/RSPB
Image caption Bydd y prosiect yn Ynys Hir yn canolbwyntio ar adfer tir yn y warchodfa ar gyfer rhywogaethau allweddol o fywyd gwyllt

Bydd pedwar cynllun yng Ngheredigion yn derbyn bron i £900,000 rhyngddyn nhw i wella a hybu treftadaeth adeiledig a naturiol y sir.

Bydd y prosiectau yn cael eu cynnal yn ardaloedd Aberteifi, Aberaeron, Ynyshir ac Ystrad Fflur.

Mae'r pedwar prosiect sy'n werth cyfanswm rhyngddyn nhw o £892,712 o gyllid o'r Cynllun Datblygu Gwledig yn cael eu rhedeg gan wahanol gyrff ar ran Cyngor Sir Ceredigion.

Nod y Cynllun Datblygu Gwledig yw cefnogi cefn gwlad a chymunedau gwledig.

Pibydd Coesgoch

Yng ngogledd y sir mae'r RSPB yn ymgymryd â phrosiect treftadaeth naturiol yn ei Gwarchodfa Natur yn Ynys Hir.

Bydd y prosiect yn canolbwyntio ar adfer tir yn y warchodfa ar gyfer rhywogaethau allweddol o fywyd gwyllt, a'r Gornchwiglen a'r Pibydd Coesgoch yn eu plith.

Bydd y cyfleusterau i ymwelwyr hefyd yn cael eu gwella wrth i faes parcio, platfform gwylio a chuddfan newydd gael eu rhoi yn eu lle.

Image caption Cafodd Abaty Ystrad Fflur ei sefydlu ym 1164

Bydd cynllun gwylio drwy deledu cylch cyfyng hefyd yn cael ei gyflwyno ar nythaid o grehyrod gleision/grehyrod bach copog.

Mae Swyddog Cyswllt Cymunedol wedi cael ei gyflogi i helpu i wella cysylltiadau'r lleoliad â'r gymuned leol drwy amrywiaeth o weithgareddau yn allanol ac ar y safle.

Yn ne'r sir mae Menter Aberteifi yn rhedeg prosiect treftadaeth forol sy'n cwmpasu de Bae Ceredigion a rhan o Aber afon Teifi.

Abaty'r Mynaich Gwynion

Nod y prosiect, sy'n dwyn yr enw 'Dros y Tonnau', yw codi'r ymwybyddiaeth o dreftadaeth forol hir sefydlog y fro drwy gynnwys cymunedau mewn gweithgareddau megis ymchwil a dehongli.

Mae gwahoddiad i grwpiau cymunedol gymryd rhan mewn ymchwilio i'w hanes lleol gyda golwg ar greu paneli dehongli a gaiff eu lleoli mewn cyfleusterau sydd eisoes yn bod neu ar hyd llwybrau troed i roi gwybodaeth i ymwelwyr a'r gymuned fel ei gilydd.

Hefyd mae'r prosiect yn magu cysylltiadau â theuluoedd a chymunedau alltud a ymfudodd o Aberteifi yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Yn nwyrain y sir mae Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant yn rhedeg prosiect treftadaeth ddiwylliannol ac adeiledig wedi'i seilio o gwmpas hen Abaty'r Mynaich Gwynion, Ystrad Fflur, ym Mhontrhydfendigaid.

Image caption Dathlodd Aberaeron ei deucanmlwyddiant yn 2007

Mae'r prosiect yn anelu at fagu cysylltiadau â chymunedau a mentrau lleol i ennyn diddordeb yn amgylchedd adeiledig a naturiol hanesyddol yr ardal ac atgyfnerthu eu cyfraniad at ei gynnal a'i wella.

Straeon digidol

Fel rhan o raglen 'Cloddiad Cenedlaethol Cymru' y Brifysgol mae cloddio mawr wedi bod yn ystod y ddau haf diwethaf i ddadorchuddio'r Porthdy ac mae hyn wedi rhoi gwell dealltwriaeth i archeolegwyr a haneswyr o wir faint a phwysigrwydd yr Abaty.

Mae'r prosiect hefyd yn cynnal nifer o ddiwrnodau agored a digwyddiadau i arddangos safle'r Abaty a'r ardal o'i gwmpas fel atyniad i ymwelwyr.

Yng ngorllewin y sir mae Cymdeithas Aberaeron yn rhedeg prosiect treftadaeth gymdeithasol yn nhref Aberaeron a'r cylch.

Adeiladu y mae'r prosiect ar waith y Gymdeithas yn ystod y pum mlynedd diwethaf ers dathlu'r deucanmlwyddiant yn 2007.

Mae'r tîm yn gweithio gyda gwirfoddolwyr i ddatblygu adnoddau digidol er mwyn casglu straeon ac atgofion pobl.

Bydd llwybr rhithwir o amgylch y dref yn defnyddio'r lluniau a'r straeon digidol gyda'i gilydd a bydd y catalog o luniau ar gael ar lein fel casgliad cenedlaethol chwiliadwy a fydd yn rhoi mwy o fynediad at y casgliad o luniau sydd ar gadw gan y Gymdeithas.