Cwblhau adfer rhan gynta' hen Neuadd y Glowyr

Darlun artist o'r adeilad gorffenedig hen adeilad Neuadd y Glowyr Trecelyn
Image caption Darlun artist o'r adeilad gorffenedig hen adeilad Neuadd y Glowyr Trecelyn

Fe fydd 'na ddigwyddiad arbennig yn Nhrecelyn i nodi cyrraedd carreg filltir yn y gwaith o adfer un o adeiladau mwya' hanesyddol y dre.

Mae adeilad Neuadd Goffa'r Glowyr yn dyddio'n ôl i 1908.

Ers sawl blwyddyn mae gwaith yn cael ei wneud ar adfer yr adeilad.

Mae'r cyfan yn rhan o gynllun ehangach i adfywio canol y dref.

Cafodd yr adeilad ei adeiladu wedi i lowyr y dref roi cyfraniadau at y gwaith.

Unwaith y bydd y gwaith adfer wedi ei gwblhau fe fydd unwaith eto yn adeilad sy'n rhan ganolog o'r gymuned ac yn atyniad diwylliannol i Drecelyn.

I nodi diwedd rhan gyntaf y gwaith fe fydd cefnogwyr yr adeilad a rhai sydd wedi bod yn allweddol yn codi arian yn ymgasglu ar gyfer digwyddiad arbennig ddydd Mercher.

Cymorth ariannol

Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Yn yr adeilad mae'r neuadd ddawns fwya yng nghymoedd de Cymru

Mae'r gwaith adfer wedi costio £5.6 miliwn ac mae'n rhan o'r cynllun ehangach ar gyfer y dref sydd werth £12 miliwn gan Gyngor Bwrdeistref Caerffili.

Cafwyd cymorth ariannol o Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru; Cronfa Llywodraeth Cymru o Arian Cyfatebol a Dargedir; Cronfa Treftadaeth y Loteri; Cronfa Loteri Fawr; CADW; Ymddiriedolwyr Neuadd y Glowyr Trecelyn ac Ymddiriedolaeth Adfywio ardaloedd glofaol.

Cychwynnodd y gwaith ym mis Ionawr eleni ar yr adeilad Gradd II.

Y gwaith sydd eisoes wedi ei wneud, yw gwaith sylweddol ar du mewn yr adeilad.

Fe fydd canolfan adnoddau cynhwysfawr yn cael ei leoli ar lawr gwaelod yr adeilad a fydd yn cael ei logi i'r cyngor sir.

Ar y llawr cyntaf bydd ystafelloedd amlbwrpas, gan gynnwys ystafelloedd cyfarfod.

'Ymdrech'

Mae'r adeiladwyr hefyd yn gweithio ar estyniad newydd a fydd yn cysylltu'r ddau adeilad a lle bydd y fynedfa newydd.

Mae disgwyl i'r gwaith hwnnw a gosod to llechi ac adfer y gwaith carreg fod wedi ei gwblhau erbyn mis Rhagfyr 2012.

"Mae'r digwyddiad ddydd Mercher yn garreg filltir mewn ymdrech naw mlynedd i adfer yr adeiladau gwych," meddai Howard Stone, cadeirydd Ymddiriedolwyr y 'Memo'.

"Cafodd yr adeiladau eu codi yn wreiddiol gan ymdrech fawr cyfraniadau bach y glowyr.

"Fe ddylai gael ei gydnabod bod ymdrech y gwirfoddolwyr heddiw yn dilyn yr un ethos."

Fe wnaeth apêl ar gyfer adfywio'r adeilad ymddangos ar raglen deledu Restoration yn 2004 ac ers hynny mae'r cefnogwyr wedi bod yn brwydro i'w hachub.

Fe fydd arian hefyd yn cyfogi swyddog i arolygu rhaglen amrywiol o ddysgu am dreftadaeth a hyfforddi 25 o bobl ychwanegol i helpu i gynnal y ganolfan wrth i rifau'r ymwelwyr gynyddu.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.