Gleision: Galar y teuluoedd

Mae teuluoedd y pedwar glöwr fu farw ym mhwll glo'r Gleision wedi gwneud eu cyfweliadau teledu cyntaf, fydd yn cael eu darlledu 12 mis yn union wedi'r ddamwain farwol.

Yn rhaglen Week In Week Out BBC Cymru, mae'r teuluoedd yn sôn am eu galar ac yn parhau i holi pam a sut y digwyddodd y drychineb.

Bu farw'r pedwar - David Powell, 50 oed, Charles Breslin, 62 oed, Philip Hill, 44 oed a Garry Jenkins, 39 oed - ar ôl i ddŵr lifo i mewn i'r pwll yng Ngodre'r Graig ger Pontardawe ar Fedi 15, 2011.

Dywedodd Hayley Phillips, nith Phillip Hill: "Ar hyn o bryd mae yna nifer o gwestiynau yn parhau heb eu hateb, sut fod modd i hyn ddigwydd a dinistrio bywydau pedwar person a phedwar teulu?"

'Dim ffordd arall'

Yn y rhaglen mae hi hefyd yn disgrifio'r eiliad pan ddaeth yr heddlu i ganolfan, lle oedd y teuluoedd yn aros am newyddion, a dweud eu bod wedi dod o hyd i'r corff cyntaf.

"Rwy'n dal i weld ei wyneb," meddai.

"Fe dynnodd ei het oddi ar ei ben a gofyn: 'A gaf i eich sylw?' Yna fe gaeodd y drws a'r ffenestri a dweud: "Does dim ffordd arall o ddweud hyn, dim ond ei bod yn ddrwg iawn gennym ond yr ydym wedi dod o hyd i gorff."

Image copyright Other
Image caption Bu farw Charles Breslin, Phillip Hill, Garry Jenkins a David Powell ar Fedi 15, 2011

Anafwyd rheolwr y lofa, Malcolm Fyfield, yn ddifrifol ond llwyddodd i ddianc drwy hen siafft. Llwyddodd dau o lowyr eraill - un yn fab i David Powell - i ddianc a galw am gymorth.

Roedd David Powell newydd droi'n 50. Dywedodd ei weddw, Lynette, na fyddai hi fyth yn dod i delerau â'r hyn ddigwyddodd.

"Rwyf wedi colli fy nghariad a hynny am byth.

"Dwi ddim yn gwybod sut i ymdopi. Mae blwyddyn wedi mynd, dylen i allu ymdopi ond gwaethygu mae pethau."

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Adroddiad Owain Evans

Roedd Charles Breslin, 62 oed, wedi gobeithio ymddeol mewn dau fis. Dywedodd ei wraig, Mavis, ei bod hi'n argyhoeddedig ar y pryd y byddai'n ei weld eto.

"Roeddwn yn gweddïo yn y car yr holl ffordd i lawr. Roeddwn i'n dweud na fyddai o bwys petai wedi cael ei barlysu, dim ond iddo gael dod adre. Ond na, nid felly yr oedd."

Dywedodd Alex Jenkins, a gollodd ei dad Garry oedd yn 39 oed, ei fod am roi teyrnged arbennig i'w dad yn ystod yr angladd.

"Gofynnes i i'r trefnydd angladde a allen i hebrwng yr arch i'r bedd. Roedd Dad yno pan wnes i ddod i'r byd felly roeddwn i am fod yna pan oedd e'n gadael."

Ymchwiliad troseddol

Image copyright Getty Images
Image caption Roedd achubwyr yn gweithio bob awr o'r dydd

Mae Heddlu'r De yn cynnal ymchwiliad troseddol.

Dywedodd y Ditectif Brif Arolygydd Dorian Lloyd eu bod wedi trosglwyddo'r dystiolaeth i Wasanaeth Erlyn y Goron.

"Rydym nawr yn aros am eu penderfyniad."

Cafodd Malcolm Fyfield ei holi gan yr heddlu ar amheuaeth o achosi dynladdiad oherwydd esgeulustod difrifol.

Mae'r lofa wedi bod ynghau ers y ddamwain a'r drwydded oedd yn caniatáu cloddio wedi ei hatal.

Fe wnaeth cronfa i godi arian i'r teuluoedd godi dros £1 miliwn.

Week in Week Out, BBCUn Cymru, 8.30pm, nos Lun.

Straeon perthnasol