Y fam a'r 'bywyd tywyll'

Nia Wyn Jones
Image caption Cafodd Nia Wyn Jones ei charcharu yn 2010 am roi methadon yn llaeth ei merch fach

Mae mam, gafodd ei charcharu ar ôl cyfadde' rhoi'r cyffur methadon i'w phlentyn, wedi siarad yn gyhoeddus am y tro cynta' am ei phrofiad y tu mewn a thu allan i'r carchar.

Cafodd Nia Wyn Jones o'r Glyn yng Nghaernarfon ddedfryd o dair blynedd dan glo ond dihangodd o'r carchar ar ôl cael ei bwlio am yr hyn a wnaeth.

Ym mis Chwefror 2010 penderfynodd rheithgor yn Llys y Goron Caernarfon fod y fam 32 oed yn euog o gam-drin plentyn wedi iddi ddod i'r amlwg ei bod wedi bod yn rhoi methadon yn llaeth ei baban.

Ar y pryd dywedodd y Barnwr Merfyn Hughes QC y gallai hi fod wedi lladd ei babi.

Clywodd y llys fod Jones wedi bod yn cynyddu faint o'r cyffur yr oedd y babi'n ei gael yn ei photel - gan olygu fod y ferch yn cael yr hyn oedd yn cyfateb i fag cyfan o'r cyffur erbyn y diwedd.

Difaru

Wrth siarad â rhaglen Taro 9 BBC Cymru, dywedodd Nia Wyn Jones ei bod yn difaru'r hyn ddigwyddodd.

Roedd hi'n cymysgu llefrith baban â'r methadon rhag ofn y byddai'r plentyn yr oedd hi wedi ei gario yn ei chroth tra ar heroin yn crefu am y cyffur.

Mae'n disgrifio sut yr oedd ei phartner yn llwyddo i gael y cyffur iddi yn yr ysbyty mewn tedi.

"O'dd o'n dod i lawr efo bws a ballu i bigo'r sgriptiau fyny o Boots yng Nghaernarfon, ac wedyn dal bws i lawr efo fo, a rhoi'r botel i fi wedyn," meddai.

"'Nath o roi o mewn fatha botel ... a rhoi o i'r bus driver i ddod â fo lawr mewn bag i fi, felly, ond 'doedd y bus driver ddim yn gwybod be' o'dd yno fo 'de."

Cymorth arbenigol

Er nad oes unrhyw ffigurau pendant, clywodd Taro 9 nad oedd yn anghyffredin i famau beichiog fod yn cymryd cyffuriau.

Mae'n anodd casglu ffigurau am nad yw rhai awdurdodau iechyd yn cadw data penodol am famau sydd ar gyffuriau.

Yn ogystal, dyw rhai mamau ddim yn fodlon cydnabod bod ganddyn nhw broblem.

Yn ôl gwaith ymchwil Taro 9, lleiafrif yn unig o famau sydd yn colli eu plant ar ôl i'w problemau cyffuriau ddod i'r amlwg.

Mae yna fydwragedd arbenigol yn cael eu cyflogi yng Nghymru erbyn hyn i helpu mamau fel hyn.

Yn Ysbyty Singleton Abertawe, er enghraifft, mae yna ddosbarthiadau cyn-geni wythnosol ar gyfer mamau sy'n defnyddio cyffuriau.

Dywedodd aelod o staff prosiect cyffuriau Abertawe, Carole Atkins: "Mae rhai'n ffaelu stopio defnyddio ac mae'n rhaid i ni ddweud, ni'n gallu gweithio gyda nhw i sicrhau bod y babi yn dod ac yn cael ei eni'n iach.

"Hefyd, mae'n rhaid i ni ddweud fod gwasanaethau cymdeithasol yn arbennig unwaith eto - bod ni'n gallu gweithio gyda nhw i sicrhau fod gweithwyr cymdeithasol ddim yn 'tynnu'r' babis."

Taro 9: Bywyd Tywyll y Mamau Caeth, ddydd Mawrth, Hydref 9, BBC Cymru ar S4C, 9pm neu wylio eto ar yr iPlayer.

Straeon perthnasol

Hefyd ar y BBC