Crypto: Rhybudd i nofwyr am hylendid wedi salwch

Cryptosporidiwm Image copyright BBC Elvis
Image caption Cafodd pwll nofio Casnewydd ei gau ar Fedi 6.

Wedi cyhoeddiad bod yr achosion o cryptosporidiosis mewn pwll nofio yng Nghasnewydd, a effeithiodd ar 20 o bobl, drosodd mae 'na gyngor i bobl sydd â dolur rhydd i beidio mynd i nofio tan eu bod yn well.

Bu Iechyd Cyhoeddus Cymru ac adrannau Iechyd yr Amgylchedd Cyngor Dinas Casnewydd a Chyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen yn ymchwilio i achosion o cryptosporidiosis ers dechrau mis Medi.

Wedi cynnydd mewn achosion mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn atgoffa pobl o bwysigrwydd hylendid personol wrth wella ar ôl salwch fel dolur rhydd.

Ddylai neb sydd â dolur rhydd beidio mynd i nofio am 48 awr o leiaf ar ôl i'w symptomau ddod i ben.

Yn ogystal, dylai unigolion sydd wedi cael diagnosis o cryptosporidiosis osgoi pyllau nofio am 14 diwrnod ar ôl i'w symptomau ddod i ben ac mae 'na argymhelliad i bobl gawod cyn nofio.

Cafodd y pwll ei gau ar unwaith gan Gyngor Sir Casnewydd pan ddaeth i'r amlwg bod problem posib ar Fedi 6.

Clorin

Fe wnaeth arbenigwyr gymryd samplau o'r dŵr a daeth i'r amlwg bod y byg yn bresennol.

Ers hynny, mae'r pwll wedi cael ei lanhau yn drwyadl ac mae nifer o addasiadau wedi cael eu gwneud.

Er bod achosion o gryptosporidiwm yn gymharol brin, mae nifer o achosion wedi cael eu cysylltu â'r defnydd o byllau nofio.

Mae diheintio gyda chlorin yn lladd y rhan fwyaf o germau mewn dŵr pwll nofio ond mae cryptosporidiwm yn gallu goroesi'r driniaeth hon.

Mae halogi'r dŵr gydag ychydig bach iawn o garthion rhywun sydd wedi cael yr haint yn gallu arwain at salwch pobl eraill.

"Mae nofio yn weithgaredd pleserus gyda llawer o fuddion iechyd, ond mae angen cymryd gofal i atal salwch a gludir mewn dŵr fel dolur rhydd a achosir gan haint cryptosporidiwm," meddai Dr Rachel Chalmers, pennaeth Uned Gyfeirio Cryptosporidiwm i Iechyd Cyhoeddus Cymru.

"Mae ymddygiad nofwyr yn un o'r ffyrdd o helpu i gadw pyllau'n lân.

"Yn 2012, mae cynnydd wedi bod yn nifer y bobl sy'n cael diagnosis o cryptosporidiosis ar draws Cymru.

"Erbyn diwedd mis Medi, roeddem eisoes wedi mynd y tu hwnt i nifer yr achosion a welwyd yn 2011 i gyd."

Y prif negeseuon i nofwyr yw:

  • Peidiwch byth nofio pan fydd gennych ddolur rhydd neu'n syth ar ôl hynny - gallech ledaenu germau a gwneud pobl eraill yn sâl
  • Ceisiwch osgoi cael dŵr y pwll yn eich ceg a pheidiwch â'i lyncu
  • Dylid ymarfer hylendid da. Dylech gael cawod gyda sebon cyn nofio a golchi eich dwylo ar ôl mynd i'r tŷ bach neu newid cewynnau. Mae cyrff glân yn golygu pwll glanach.

Mae cyngor ychwanegol i rieni plant ifanc:

  • Gwnewch yn siŵr eu bod yn mynd i'r tŷ bach cyn nofio, ewch â nhw i'r tŷ bach yn aml a gwiriwch gewynnau nofio yn aml
  • Gwnewch yn siŵr bod eu pen-ôl yn lân cyn iddynt ddefnyddio'r pwll

Mae modd dal Cryptosporidiwm o ddŵr yfed budr, bwyta bwyd wedi ei halogi neu trwy gyswllt â charthion unigolion neu anifeiliaid sydd â'r haint.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.