Etholiadau Comisiynwyr Heddlu a Throsedd: Heddlu De Cymru

Peter Vaughan Image copyright BBC news grab
Image caption Prif Gwnstabl Heddlu De Cymru yw Peter Vaughan

Ar Dachwedd 15 fe fydd 37 o Gomisiynwyr Heddlu a Throsedd yn cael eu hethol mewn 41 o heddluoedd ar draws Cymru a Lloegr, y tu allan i Lundain.

Tasg y Comisiynwyr fydd craffu ar eu llu a sicrhau eu bod yn atebol. Fe fyddan nhw hefyd yn gallu penodi a diswyddo'r prif gwnstabl a gosod cyllideb y llu.

Mae hon yn swydd gyflogedig a'u bwriad yw rhoi'r pŵer i bobl leol gael dweud eu dweud ar sut mae taclo troseddau yn eu hardal.

Dyddiad cau'r enwebiadau ar gyfer y swydd oedd Hydref 19 ac mae 'na bedwar ymgeisydd ar gyfer ardal De Cymru.

Mae mwy o wybodaeth am yr ymgeiswyr yma.

Mae BBC Cymru yn edrych ar bob un o'r lluoedd cyn yr etholiadau.

Heddlu De Cymru

Heddlu De Cymru yw'r llu mwya ac mae'n gyfrifol am ddinasoedd Caerdydd ac Abertawe.

Mae hefyd yn gofalu am ardaloedd poblog yn siroedd Pen-y-bont ar Ogwr, Rhondda Cynon Taf, Merthyr Tudful, Bro Morgannwg a Chastell-nedd Port Talbot.

Yn ogystal â'r dinasoedd mae'r llu yn gofalu am ardal eang yr arfordir a threfi poblogaidd gydag ymwelwyr fel Y Barri, Porthcawl a'r Gwyr yn ogystal â'r cymoedd.

Mae cysylltiadau teithio pwysig o fewn yr ardal, traffordd yr M4, cysylltiadau rheilffordd a Maes Awyr Caerdydd.

O fewn yr ardal hefyd y mae Stadiwm y Mileniwm, Stadiwm Dinas Caerdydd a Stadiwm Liberty, tri lleoliad chwaraeon poblogaidd.

Er mai dim ond 10% o ddaearyddiaeth Cymru y mae'r llu yn gyfrifol amdano mae 1,225,900 o bobl yn byw yna, 42% o holl boblogaeth Cymru.

Caiff Prif Gwnstabl Heddlu De Cymru, Peter Vaughan, ei gefnogi gan ei ddirprwy Colette Paul, tri phrif gwnstabl cynorthwyol, cyfarwyddwr cyllid, cyfarwyddwr gwasanaethau cyfreithiol a chyfarwyddwr adnoddau dyno.

Mae'r pencadlys ym Mhen-y-bont ar Ogwr ac mae'r llu wedi ei rannu yn bedair rhanbarth, gogledd, dwyrain, gorllewin a chanol.

Awdurdod Heddlu De Cymru sy'n rheoli'r llu ac maen nhw'n gweithio mewn partneriaeth gyda'r tri llu arall.

Maen nhw'n rhannu gwasanaeth cyfreithiol gyda Heddlu Gwent.

Y blaenoriaethau iddyn nhw o ran plismona yw:

  • sicrhau bod pob cyswllt gyda'r cyhoedd yn cyfri
  • trin pawb gyda pharch a chydraddoldeb, parchu amrywiaeth a hawliau dynol
  • cyflwyno gwasanaeth o ansawdd
  • awdurdodi a datblygu arweinwyr cryf ac abl i gefnogi plismona effeithiol mewn cymunedau
  • cynnig gwaith i ddarparu gwerth am arian

Cyllid

Cyllideb Heddlu De Cymru ar gyfer 2012-13 ydi £249 miliwn.

Mae hyn yn ostyngiad o £8 miliwn ar y flwyddyn flaenorol o ganlyniad i doriadau gan y llywodraeth ganolog i Heddlu De Cymru.

Mae'r arian y mae'r llu yn ei gael gan y cyhoedd drwy'r dreth cyngor yn £169.42 ar gyfer cartref Band D yn gynnydd o 5%.

Mae hynny yn cymharu â Heddlu Gogledd Cymru £214.56 (cynnydd o 2.5%), Heddlu Dyfed Powys £198.54 (cynnydd 5%) a Heddlu Gwent £193.09 (cynnydd 2.66%).

Fel rhan o doriadau'r llywodraeth mae gan Heddlu De Cymru darged ariannol i arbed £43 miliwn erbyn 2015.

Maen nhw'n dweud eu bod yn bwriadu gwneud mwy o doriadau.

Fe fydd yn golygu 292 llai o blismyn (9% yn llai) yn mynd erbyn mis Mawrth 2015, gan adael 74% o weithwyr ar y llinell flaen.

Trosedd a pherfformiad

Mae trosedd yn gostwng yn ne Cymru a hynny ar raddfa uwch nag yng Nghymru a Lloegr ar y cyfan, yn ôl Arolygiaeth Cwnstabliaeth Ei Mawrhydi.

Fe wnaeth troseddau a gofnodwyd ostwng 7% rhwng mis Rhagfyr 2010 i mis Rhagfyr 2011, o'i gymharu â 3% o ostyngiad ar draws Cymru a Lloegr.

Ar sail nifer y troseddau i bob 1,000 a gofnodwyd yn y 12 mis, roedd y llu yn 30 allan o 42 (y cyntaf yw'r lle mae'r ganran isa' o droseddau).

Rhwng yr amseroedd yma fe wnaeth nifer y troseddau sy'n effeithio ar ddioddefwyr ostwng 7%, gwelwyd gostyngiad o 12 mewn lladradau, bwrgleriaeth i lawr 2% a difrod trosedd a chynnau tân yn fwriadol i lawr 16%

Yn ôl yr arolygiaeth roedd 87% o ddioddefwyr yn ne Cymru yn fodlon gyda'r gwasanaeth gan Heddlu De Cymru, sy'n uwch na'r ffigwr cenedlaethol.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.