Uchel Lys: Ennill brwydr gyfreithiol

Llun archif o'r ffatri Image copyright BBC news grab
Image caption Fe gaeodd y ffatri yn Abercwmboi ger Aberpennar yn 1991

Mae grŵp o gyn-weithwyr ffatri oedd yn cynhyrchu tanwydd di-fwg yn Abercwmboi yng Nghwm Cynon wedi ennill achos iawndal yn yr Uchel Lys yn Llundain.

Mae bron i 200 o deuluoedd wedi bod yn brwydro i gael iawndal am eu bod wedi cael problemau iechyd ar ôl gweithio yno.

Daeth y gwaith i ben yno yn 1991, ond Adran Ynni a Newid Hinsawdd San Steffan fydd yn gorfod talu'r arian.

Roedd y teuluoedd yn honni bod cysylltiad rhwng y safle yn Abercwmboi ger Aberpennar ag achosion canser a chlefydon eraill.

Roedd Undeb NACODS hefyd yn honni nad oedd cwmni Glo Prydain wedi cyflwyno digon o fesurau diogelwch.

Atebolrwydd

Dyfarnodd Mrs Ustus Swift bod wyth achos arweiniol, yn cynrychioli grŵp o 183 o bobl, wedi llwyddo i sefydlu atebolrwydd Adran Ynni a Newid Hinsawdd San Steffan, oedd wedi cymryd rhwymedigaethau Corfforaeth Glo Prydain a Coal Products Limited.

O'r wyth, roedd pedwar wedi profi bod 'na gysylltiad meddygol a byddan nhw'n derbyn iawndal yn amrywio o £119,310 i £4,500.

Bydd ceisiadau 166 o bobl eraill o'r grŵp yn cael eu hasesu.

Dywedodd y barnwr: "Dwi'n gobeithio yn fawr y bydd modd penderfynu ynghylch y ceisiadau eraill yn gyflym ar sail y darganfyddiadau yn fy nyfarniad".

Ymatebodd cyfreithiwr y grŵp, Kathryn Singh, partner yng nghwmni cyfreithiol Hugh James: "Rydym wrth ein boddau gyda'r canlyniad.

"Mae'r cyfan wedi cymryd amser maith".

'Arwyddocaol iawn'

Yn ôl David Urpeth, sy'n bennaeth tîm anafiadau a salwch yn y gweithle yng nghwmni cyfreithiol Irwin Mitchell: "Mae hwn yn benderfyniad arwyddocaol iawn, gyda'r potensial o effeithio ar gannoedd o gyn weithwyr ffwrneisi golosg trwy'r Deyrnas Unedig sydd nawr yn sâl yn ogystal â theuluoedd cyn weithwyr sydd wedi marw."

Cafodd y gwaith 88 erw o faint ei gau yn 1991 ac yn 2005 cafodd mwy na 120 o dunelli o wastraff a phridd llygredig eu symud o'r safle.

Ar ei hanterth, roedd y ffatri yn cyflogi 1,000 o bobol.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.