Nifer geifr y Gogarth ar drai ond rhai dal yn anfodlon

Geifr a Llandudno yn y cefndir Image copyright Conwy Council
Image caption Mae ymgais wedi bod i reoli poblogaeth y geifr ar Ben y Gogarth

Mae geifr enwog Pen y Gogarth yn Llandudno yn parhau yn boendod i lawer, er gwaetha' llwyddiant ymgyrch i leihau'r nifer ohonyn nhw.

Cafodd y geifr gwreiddiol eu rhoi fel anrheg frenhinol i'r ardal yn Oes Fictoria.

Mae rhaglen atal cenhedlu yn dechrau cael effaith, gyda 20 o fyn geifr wedi eu geni eleni o'i gymharu â 60 mewn blynyddoedd blaenorol.

Mae pennaeth ysgol gynradd leol wedi croesawu hyn, ond yn dweud y byddai'n well pe na bai'r geifr yn cenhedlu o gwbl.

Roedd y geifr yn anrheg i'r Arglwydd Mostyn gan y Frenhines Fictoria.

Er eu bod yn byw ar stad Mostyn, maen nhw bellach wedi troi'n anifeiliaid gwyllt ar y mynydd.

Corlannu

Tymor yr hydref yw'r tymor cenhedlu i'r geifr, ac fe fyddan nhw'n geni'r myn geifr, rhai mor gynnar â mis Chwefror y flwyddyn ganlynol.

Dywedodd Sally Pidcock, warden parc gwledig Pen y Gogarth: "Dechreuodd cynllun brechu er mwyn atal cenhedlu yn 2009 fel ymateb i'r cynnydd sylweddol yn y boblogaeth geifr.

"Mae'r geifr yn cael eu corlannu'n benodol er mwyn gwneud hyn."

Nid yw pob gafr sy'n cael eu corlannu'n cael eu brechu er mwyn sicrhau dyfodol y geifr, ac nid yw pob un chwaith yn cael ei ddal.

"Ond dros gyfnod fe fydd y raddfa genedigaeth yn lleihau ac yn fodd o reoli'r boblogaeth.

"Ar hyn o bryd, yn ôl y cyfrif diweddaraf, mae tua 146 o anifeiliaid ar y mynydd."

Annaturiol

Ond er gwaethaf y cwymp yn nifer y geifr, mae trafferthion o hyd gyda difrod i eiddo.

"Rwy'n croesawu'r ffaith bod llai o'r geifr yma, ond fe fyddai'n well gen i pe na bai'r un newydd yn cael ei eni," meddai Ian Jones, pennaeth Ysgol Gynradd San Siôr gerllaw.

"Dydyn nhw ddim yn naturiol i Ben y Gogarth - rhodd o Oes Fictoria ydyn nhw.

"Mae'r geifr yn dod i lawr o'r mynydd tua diwedd y gaeaf, neu'n gynt os yw hi'n oer iawn, i chwilio am fwyd.

"Rydym yn plannu coed ifanc yn yr ysgol, fel Coed Afal Enlli er enghraifft, a dyw'r geifr nid yn unig yn difrodi'r coed, maen nhw'n eu dinistrio.

"Mae'n costio cannoedd o bunnoedd bob blwyddyn, ac er ein bod ni'n ennill gwobrau gyda'r ardd yma, mae'n rhaid i ni blannu gan ddibynnu ar y geifr yn hytrach nag ar y tywydd.

"Rydym yn disgwyl tan eu bod yn dychwelyd i Ben y Gogarth wrth i'r tywydd wella.

"Mae'r hyn sy'n cael ei adael ar ôl ganddynt yn broblem hefyd. Yn aml bydd yr iard yn llawn o'r hyn allai gael ei ddisgrifio fel cenllysg brown, ac mae'n cael ei gario i mewn i'r ysgol ar esgidiau'r plant."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.