Darganfod cyfrinachau camlas

Camlas Y Trallwng Image copyright other
Image caption Caiff y giatiau newydd eu gwneud allan o bren traddodiadol

Bydd cyfle i bobl y Trallwng gamu i mewn i'w camlas yr wythnos nesaf wrth i waith gychwyn ar osod fflodiardau newydd.

Mae'r prosiect yn rhan o raglen flynyddol Glandŵr Cymru i wagio'r gamlas er mwyn gwneud gwaith cynnal a chadw.

Y tro hwn, fe fyddan nhw'n ail-osod y giatiau ar waelod y loc, sy'n dyddio yn ôl i 1973.

Bydd angen craen i godi'r hen fflodiardau allan o'r gamlas gan eu bod yn pwyso dros dair tunnell.

Ar Dachwedd 17, bydd cyfle i'r cyhoedd archwilio tu fewn i'r loc gwag a dysgu mwy am waith cynnal a chadw'r ymddiriedolaeth.

Mae'r loc yn dyddio yn ôl i 1794-1797 ac wedi ei gofrestru'n radd II.

Mae'r gwaith yma yn rhan o waith gwerth £50m bydd Glandŵr Cymru yn gwneud ar dros 2,000 milltir o ddyfrffyrdd Cymru a Lloegr.

Dywedodd Jim Forrester, y cadeirydd partneriaethau ar gyfer gogledd Cymru ac ardal y ffin:

"Mae loc tref Y Trallwng yn rhan o galon y dref. Mae gosod fflodiardau newydd yn rhan hanfodol o'r gwaith cynnal a chadw sydd angen ei wneud er mwyn galluogi i seiclwyr, cerddwyr a phobl gyda chychod fedru defnyddio'r ddyfrffordd.

Image copyright other
Image caption Bydd cyfle i’r cyhoedd dysgu mwy am y loc ar Dachwedd 17

"Dewch lawr unrhyw adeg rhwng 10am a 4pm ar Dachwedd 17 pan gewch y cyfle i fynd tu fewn i siambr y loc gwag a dysgu mwy am y sgiliau a'r arbenigedd eang sydd ei angen i gyflawni'r gwaith yma.

"Bydd yna arbenigwyr yn Amgueddfa Powysland, sydd drws nesaf i'r gamlas, ar gael drwy'r dydd i siarad am hanes a threftadaeth yr ardal."

Bydd cyfle i ddysgu am y sialens o adeiladu a gosod y fflodiardau, neu giatiau loc, sy'n gorfod rheoli pwysedd enfawr o ddŵr wrth i filoedd o gychod fynd drwy'r loc pob blwyddyn.

Ychwanegodd Eddie Quinn, rheolwr fframwaith Glandŵr Cymru ar gyfer May Gurney sy'n helpu ariannu'r prosiect:

"Nid yw llawer o bobl yn ymwybodol bod nifer fawr o lociau camlesi, adeiladau a strwythurau yn gofadeiladau sydd wedi eu cofrestru. Mae'r rhwydwaith ddyfrffyrdd yn un o'r enghreifftiau gorau o dreftadaeth ddiwylliannol Prydain sy'n dal mewn bodolaeth.

"Mae'r gwaith i'w cynnal a'u cadw yn waith trylwyr ac mae angen deunydd a ffyrdd traddodiadol o weithio er mwyn gofalu am ein hetifeddiaeth.

"Ond erbyn hyn maen nhw'n llawer mwy na chofadeiladau hanesyddol; maen nhw'n ardaloedd arbennig ar gyfer natur ac yn adnodd hamdden ar gyfer miliynau o bobl."

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.