Disgwyl dyfarniad ar gyfreithlondeb y Bil cyntaf

Senedd Image copyright PA
Image caption Mae Llywodraeth Cymru yn mynnu bod y Bil yn gyfreithlon

Fe fydd y Goruchaf Lys yn cyflwyno ei ddyfarniad ddydd Mercher ynghylch cyfreithlondeb y Bil cyntaf i gael ei gymeradwyo gan y Cynulliad Cenedlaethol ers iddo gael pwerau deddfu newydd.

Roedd y Twrnai Cyffredinol wedi galw ar y llys i ystyried y Bil Llywodraeth Leol (Is-ddeddfau) gan honni bod rhannau ohono y tu hwnt i bwerau'r Cynulliad ac, felly, yn anghyfreithlon.

Mae Llywodraeth Cymru yn mynnu bod y Bil, fyddai'n newid y ffordd y mae cynghorau yn gwneud deddfau lleol, yn gyfreithlon.

Cafodd y Bil ei gymeradwyo yn unfrydol gan Aelodau Cynulliad ym mis Gorffennaf.

Am ddau ddiwrnod ym mis Hydref bu'r llys ucha' ym Mhrydain yn gwrando ar ddadleuon technegol am union ffiniau'r setliad datganoli.

Pum barnwr

Dywed Llywodraeth y DU y byddai'r Bil yn newid hawliau ei gweinidogion, trwy ddiddymu eu hawliau i gadarnhau is-deddfau lleol, a bod y Cynulliad felly wedi gweithredu y tu hwnt i'w bwerau trwy gymeradwyo'r Bil.

Mae Llywodraeth Cymru yn gwadu hyn.

Petai'r Llys yn dyfarnu bod y Bil yn gyfreithlon, bydd yn mynd gerbron y Frenhines cyn dod yn un o ddeddfau'r Cynulliad.

Os bydd y Llys yn dyfarnu bod rhannau o'r Bil yn anghyfreithlon, bydd rhaid cynnal pleidlais arall yn y Cynulliad.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.