Harri Tudur: Deiseb yn gofyn am gerflun ym Mhenfro

Cafodd Harri'r VII ei eni yng Nghastell Penfro Image copyright Not Specified
Image caption Cafodd Harri'r VII, tad Harri'r VIII a thad-cu Elisabeth I, ei eni a'i fagu yng Nghastell Penfro

Mae deiseb yn galw am gerflun o Harri Tudur ym Mhenfro wedi cael ei chyflwyno i'r Cynulliad.

Dywedodd y ddeiseb ar-lein gyda 144 o enwau arni fod angen cofeb i Harri'r Seithfed yn y castell lle cafodd ei eni.

Dywedodd y Cynulliad y byddai'r ddeiseb yn cael ei thrafod am y tro cyntaf gan y Pwyllgor Deisebau ar Ionawr 15.

Cafodd y brenin, sefydlydd y Tuduriaid, ei eni yn y castell yn 1457 a bu'n byw yno tan ei fod yn 11 oed.

Clustnodi safle

Maer Penfro a chyn-dywysydd yn y castell, Melanie Phillips, sydd wedi bod yn ymgyrchu.

Cafodd y brenin, sefydlydd y Tuduriaid, ei eni yn y castell yn 1457 a bu'n byw yno tan ei fod yn 11 oed.

Dywedodd Ms Phillips ei bod wedi ceisio dechrau'r prosiect ers sawl blwyddyn.

"Dim ond plac ar gadair bren y tu allan i'r castell sy' 'na ac un yn yr ystafell lle cafodd ei eni," meddai.

"Dyma le y cafodd sefydlydd y Tuduriaid ei eni a does 'na ddim cofeb o gwbl.

"Pan oeddwn yn tywys pobl o amgylch y lle roedden nhw'n synnu nad oedd dim byd yma."

Ychwanegodd fod ymddiriedolwyr y castell wedi clustnodi safle ar gyfer y gofeb y tu allan i'r castell.

'Sefydlydd'

"Byddai'r cerflun yn costio £40,000 ond rwy'n gobeithio y bydd pethau'n gallu symud gan fod deiseb wedi ei chyflwyno i'r Cynulliad.

"Mae gan Tommy Cooper gerflun yng Nghaerffili. Roedd e'n ddigrifwr eitha' da ond beth yw hynny o'i gymharu â sefydlydd y Tuduriaid?" meddai Mrs Phillips.

"Penfro yw'r unig dre' ym Mhrydain heb gerflun i nodi lle cafodd brenin ei eni."

Dywedodd fod Nathen Amin wedi trefnu'r ddeiseb ac mae BBC Cymru wedi gofyn iddo am ei ymateb.

Cafodd y pwnc ei drafod ar raglen BBC Cymru Taro'r Post ddydd Mawrth.

Dywedodd Teifryn Williams, o Aberdaugleddau sy'n gweithio fel tywysydd yn Sir Benfro, wrth y cyflwynydd Dylan Jones ei fod yn ffyddiog y byddai cerflun o Harri Tudur yn cael ei godi ym Mhenfro.

'Hwb i dwristiaeth'

"Byddai codi cerflun yn hwb i dwristiaeth ac yn denu mwy o arian nag y byddai'n cael ei wario i godi'r cerflun."

Dywedodd llefarydd ar ran y Cynulliad fod gan y Pwyllgor Deisebau nifer o opsiynau.

Roedd y rhain, meddai, yn cynnwys gofyn am fwy o wybodaeth gan y deisebydd ac unrhyw grwpiau perthnasol eraill a gofyn barn Llywodraeth Cymru ynglŷn â'r mater.

Cafodd Harri ei eni yn y castell ar Ionawr 28, 1457, ddau fis ar ôl i'w dad Edmund Tudur farw.

Cafodd ei fagu gan ei ewythr, Jasper, ddihangodd i Ffrainc gyda Harri ar ôl brwydr yn 1471.

Erbyn 1483 Harri oedd â'r hawl i'r Goron o ran y Lancastriaid ac yn 1485 fe gyrhaeddodd Aberdaugleddau, lladd Richard III ym Mrwydr Bosworth cyn cael ei goroni'n frenin.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.