ACau newydd: '£30,000 yn llai o gyflog'

Senedd Image copyright PA
Image caption Cafodd 23 o ACau newydd eu hethol i'r Senedd yn 2011

Mae dau aelod o'r Cynulliad Cenedlaethol wedi dweud wrth ymchwilwyr eu bod wedi derbyn cwtogiad o £30,000 yn eu cyflogau pan gawson nhw eu hethol.

Mae arolygon a chyfweliadau dienw gan Gymdeithas Hansard yn datgelu sut brofiad ydyw i Aelodau Cynulliad yn eu blwyddyn gynta'.

Doedd aelodau newydd ddim yn teimlo fod Llywodraeth Cymru'n ddigon atebol a bod eu cydbwysedd rhwng gwaith a bywyd personol yn diodde' ar ôl cael eu hethol.

Yn ôl yr adroddiad, mae llawer yn teimlo nad oes digon o oriau yn y dydd.

O'r 60 AC yn y cynulliad, cafodd 23 eu hethol am y tro cyntaf yn 2011. O'r rheiny, roedd 12 wedi bod yn rhan o'r arolwg ym mis Gorffennaf y flwyddyn honno a chafodd saith arall eu holi'r mis Ebrill canlynol. Roedd 11 wedi cael eu cyfweld.

Cyflogau

Dywedodd hanner y rhai a holwyd fod cyflog ACau ar gyfartaledd, sef £53,852, yn fwy na'u cyflog blaenorol, tra bod yr hanner arall yn dweud bod eu cyflog wedi gostwng neu heb newid.

Roedd o leia' ddau o'r ACau a gafodd eu hethol wedi cael £30,000 yn rhagor, tra bod dau arall wedi gweld eu cyflog blynyddol yn gostwng o £30,000 neu'n fwy.

Flwyddyn ar ôl dechrau'r swydd, roedd ACau yn gweithio rhyw 57 awr yr wythnos ar gyfartaledd, heb gynnwys amser teithio.

Wrth gael eu holi ar ddechrau eu swydd ym Mae Caerdydd, dywedodd ACau newydd - sydd heb swydd ddisgrifiad ffurfiol - mai gweithio dros eu hetholwyr oedd eu prif flaenoriaeth.

Flwyddyn yn ddiweddarach, dywedon nhw mai herio'r llywodraeth am eu penderfyniadau oedd y peth pwysicaf.

'Pob pleidlais yn cyfri'

Roedd cyfyngderau amser yn bwnc amlwg. Yn annhebyg i ASau yn San Steffan, mae presenoldeb yn y siambr a'r pwyllgorau mwy neu lai yn orfodol, yn ôl yr adroddiad.

Mae'n cyfeirio at y ffaith fod "pob pleidlais yn cyfri, gan fod Llafur wedi ffurfio llywodraeth â lleiafrif."

Mae "amserlen gaeth" yn ei gwneud hi'n anodd i ACau wneud pethau eraill, tra bod unrhyw amser rhydd yn "cael ei gymryd gan lobïwyr sydd am gwrdd gyda'r ACau."

Yn ystod eu blwyddyn gynta', roedd rhai ACau yn anfodlon gyda'r cydbwysedd rhwng eu gwaith a'u bywydau personol.

Dywedodd un bod y teulu'n "gwario ffortiwn ar ofal plant" ac yn dibynnu ar gymorth gan eraill.

Yn ôl AC arall: "Allwch chi ddim mynd allan am ddiod neu ddau a bod yn rhan o'r criw, y criw rygbi, fel y gallai rhywun fod wedi'i wneud o'r blaen."

'Pantomeim'

Ond roedd ACau newydd yn gwerthfawrogi fod oriau gwaith y swydd yn gweddu i deulu a'r ffaith fod gwyliau'r Cynulliad yn cydfynd â gwyliau ysgol.

Ond roedd yna gwyno am rhai o drefniadau'r cynulliad, gyda rhai'n disgrifio'r cwestiynau i weinidogion fel "pantomeim i'r cyhoedd".

Dywedodd un arall fod yna ormod o bwyslais ar y cyfarfodydd llawn ar brynhawniau Mawrth a Mercher.

Roedd rhai a holwyd yn feirniadol o'r modd yr oedd y cyfryngau yn adrodd gwaith y Cynulliad.

Ar ôl holi ACau flwyddyn ar ôl yr etholiad, daw'r adroddiad i'r casgliad "er gwaetha'r oriau hir, y teithio, yr heriau a'r rhwystredigaethau, mae'r ACau newydd yn dal i fod wrth eu boddau yn cael eu hethol a gwneud y swydd."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.