Cymorth wrth brynu tŷ am y tro cynta'

Cartrefi Image copyright PA
Image caption Y gobaith yw y bydd y benthyciadau ar gael ymhen tua naw mis

Ddydd Mawrth mae un o bwyllgorau Cyngor Gwynedd yn trafod cynllun gwerth £1 miliwn i helpu rhai sy'n prynu eu tŷ cyntaf i dalu blaendal.

Er nad yw prisiau wedi codi'n sylweddol yn ystod y blynyddoedd diwetha' oherwydd y dirwasgiad, mae'n dal yn gallu bod yn anodd i bobol ifanc brynu tŷ am y tro cyntaf.

Un o'r rhesymau am hyn yw bod benthycwyr bellach yn gofyn am flaendal allai fod cymaint â chwarter gwerth yr eiddo.

Yn y flwyddyn 2000, roedd cyfartaledd y blaendal i brynu tŷ tua £6,000. Erbyn 2010, roedd wedi codi i £29,000.

Ar ben hynny mae prisiau tai mewn rhai ardaloedd ymhell y tu hwnt i allu pobol ifanc.

Yn Abersoch, er enghraifft, mae pris tŷ ar wahan ar gyfartaledd yn £1.2 miliwn.

Bedair milltir i ffwrdd yn Llanbedrog mae tai yn rhatach, ond hyd yn oed yno mae angen £240,000 ar gyfartaledd i brynu tŷ teras.

'Methu fforddio'

Cafodd Menna Roberts ei geni a'i magu yn y pentre' ac mae'n gweithio'n llawn amser.

Dyw hi ddim yn galllu fforddio talu blaendal ar dŷ ac, o ganlyniad, mae'n gorfod rhentu yn Llanaelhaearn, 12 milltir i ffwrdd.

"Yn fy meddwl i, mae cyflogau'n rhy isel i berson ifanc allu mynd i'r farchnad dai," meddai.

"Mae prisiau tai'n rhy uchel hefyd, yn enwedig yng ngogledd Cymru. Mae pobl yn methu fforddio cynilo arian, wedyn maen nhw'n methu cael y blaendal ar gyfer cael tŷ yn y lle cynta' ac mae costau byw mor uchel.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Adroddiad Alun Rhys

Ychwanegodd: "Dwi'n talu rhent yn breifat a dwi'n talu jyst iawn i £500 o bunnau bob mis mewn rhent ac o achos hynny, fedra' i ddim safio ar gyfer blaendal.

"Os ydy Cyngor Gwynedd yn mynd i wneud y scheme yma, yna mae'n mynd i fod yn help mawr i gadw pobl ifanc yn eu hardaloedd."

Mi fydd Pwyllgor Craffu Cymunedau Cyngor Gwynedd yn trafod cynllun newydd ddydd Mawrth.

'Sicrwydd'

Yn ôl Arwel Jones, o Gyngor Gwynedd: "Y ffordd fyddai'r cynllun yn gweithio yw bod y cyngor rhyw un cam i ffwrdd o'r broses mewn gwirionedd.

"Byddai trefniant y cyngor efo unrhyw fanc neu gymdeithas adeiladu fyddai'n cymryd rhan yn y cynllun - ac wedyn fyddai ymwneud yr unigolyn hefo'r banc neu'r gymdeithas adeiladu ac nid efo'r cyngor.

"Fyddai'r cyngor gam yn ôl ond yn cynnig y gwarant yma o hyd at filiwn o bunnoedd, fyddai'n rhoi sicrwydd i'r banc fod y blaendal ar gael."

Byddai'r sawl fyddai yn benthyg yr arian ar gyfer y blaendal yn ei dalu'n ôl gyda thaliadau morgais arferol i'r banc, gyda threfniant wedyn rhwng y banc a'r cyngor ar gyfer ad-dalu'r benthyciad.

Pobl ifanc

Roedd y Cynghorydd Angela Russell, o Lanbedrog, ar y gweithgor fu'n ystyried sut i helpu pobol i brynu eu tŷ cyntaf, a dywedodd:

"Mae'n rhaid torri'n ôl ar lot o bethau ond mae'n rhaid i ni gael rhoi rhywbeth yn ôl, a rhoi rhai pethau o flaen pethau eraill.

"Mae'n rhaid i ni rwan drio cadw'r bobl ifanc 'ma achos be' ydy'r gost o golli pobl ifanc o Gymru. Pan maen nhw'n symud allan o 'ma, 'da ni ddim yn mynd i'w cael nhw'n ôl felly mae'n rhaid i ni wneud rhywbeth.

"Chawn ni ddim eistedd 'nôl yn gwneud dim byd. Mae'n rhaid i ni drio helpu i gael y bobl ifanc i aros yma ac os ydy hwn yn un ffordd o wneud hynny, wel dwi gant y cant y tu ôl iddo."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.