Rhybudd am wario £133m ar ymgynghorwyr yn y sector gyhoeddus

Huw Vaughan Thomas Image copyright BBC news grab
Image caption Dywed Huw Vaughan Thomas y gallai'r sector gyhoeddus arbed £23m

Nid yw'r sector gyhoeddus yn gallu profi ei bod yn derbyn gwerth am arian o'r £133 miliwn sy'n cael ei wario ar ymgynghorwyr, yn ôl Swyddfa Archwilio Cymru.

Mae'r swyddfa yn dweud y gallai cyrff cyhoeddus arbed £23 miliwn drwy newid eu ffordd o weithio.

Daw'r feirniadaeth er gwaethaf y ffaith fod y swm gafodd ei wario ar ymgynghorwyr wedi gostwng £40 miliwn mewn tair blynedd.

Mae'r adroddiad yn beirniadu cadw cofnodion gwael ac yn beirniadu cyrff cyhoeddus am beidio cydweithio gyda'i gilydd.

"Mae ymgynghorwyr yn gallu bod o fudd sylweddol i gyrff cyhoeddus yn cynnig cyngor arbenigol i gyflwyno gwasanaethau newydd a syniadau newydd yn sydyn," meddai'r Archwilydd Cyffredinol Huw Vaughan Thomas.

"Ond mae 'na berygl nad ydyn nhw'n cael eu rheoli'n ddigon effeithiol."

Staff eu hunain

Mae'r adroddiad yn dweud nad oedd gan rannau o'r sector gyhoeddus ffyrdd cadarn o benderfynu pryd y dylid defnyddio gwasanaeth ymgynghorwyr gael.

Dywed yr adroddiad y dylai cyrff cyhoeddus edrych ar ffyrdd gwahanol, gan gynnwys defnyddio eu staff eu hunain.

Cynghorau oedd yn gwario'r mwyaf ar ymgynghorwyr yn 2010-11, sef cyfanswm o £86 miliwn.

Roedd Llywodraeth Cymru wedi gwario £42 miliwn sef 16% o'u costau cyflog.

Mae hyn yn cyfateb i 3.1% i gostau cyflog cynghorau a 1.6% o'r gwasanaeth iechyd.

Fe wnaeth cyfanswm Llywodraeth Cymru ar gyfer ymgynghorwyr ostwng £52 miliwn yn 2007-8.

Dywedodd Darren Millar, cadeirydd pwyllgor cyfrifon cyhoeddus y Cynulliad: "O ystyried arwyddocâd ariannol sy'n cael ei wynebu gan y cyrff yma, mae'n bryder nad ydi'r cyrff cyhoeddus yn cymryd mantais o'r arbedion sy'n cael ei nodi yn yr adroddiad.

"Lle mae eu hangen a'u rheoli'n dda, mae ymgynghorwyr yn gallu bod yn hynod o ddefnyddiol ac yn fuddiol.

"Ond mae methu gweithredu arferion da ......yn rhoi'r gwerth am arian amdanyn nhw mewn risg."

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.