Ymchwiliad cyhoeddus i barlwr godro anferth ym Mhowys

fferm
Mae'r ffermwr Fraser Jones eisiau codi'r parlwr godro yn Nhre'r Llai ger Y Trallwng.

Mae disgwyl i ymchwiliad cyhoeddus ddechrau'n ddiweddarach ar gynlluniau i godi parlwr godro ar gyfer 1,000 o wartheg ym Mhowys.

Y safle yn Nhre'r Llai ger Y Trallwng fyddai'r parlwr godro mwya' o'i fath yng Nghymru.

Mae Cyngor Powys wedi gwrthod cynlluniau'r ffermwr Fraser Jones ac mae nifer o drigolion lleol a grwpiau hawliau anifeiliaid yn gwrthwynebu.

Ond dywedodd Mr Jones ei fod wedi gwneud ymdrech fawr i ateb pob un o'r pryderon.

Mae'r cynlluniau'n cynnwys adeiladau ar gyfer da byw, uned storio bwyd anifeiliaid, dwy storfa slyri a storfa ddŵr.

Yn ôl rhai o drigolion Tre'r Llai, mae'r cynllun yn "anferth" ac yn anaddas gan ei fod yn agos at gartrefi ac ysgol gynradd.

Maent hefyd wedi codi pryderon am sŵn, arogl, pryfaid, llygredd, traffig ac effaith weledol y datblygiad.

'Delio â phryderon'

Cyn i'r ymchwiliad ddechrau, dywedodd Mr Jones: "Rwy'n gobeithio y bydd yr archwiliwr yn gweld ein bod wedi ystyried y cais yn drylwyr a'n bod wedi delio ag unrhyw bryderon.

"Rydym wedi cynnwys mesurau i fonitro pryfaid, arogl a lles anifeiliaid. Rydym wedi mynd o'n ffordd i ddelio â phryderon pobl."

Dywedodd y byddai'r gwartheg, fyddai'n cael eu cadw dan do am 250 diwrnod y flwyddyn, yn cael eu monitro'n gyson ac y byddai'r llaethdy yn sicrhau lles yr anifeiliaid.

"Mae'r sied (ble byddai'r anifeiliaid yn byw) wedi'i dylunio gyda'r anifeiliaid mewn golwg tra oedd yr hen siediau gwartheg yn cael eu dylunio o gwmpas y fferm," ychwanegodd Mr Jones.

Ond mae cadeirydd llywodraethwyr Ysgol Tre'r Llai, Geoff Vine, wedi dweud ei fod yn pryderu y byddai'r ysgol yn cau petai'r parlwr godro yn cael ei godi.

'Peryglus a niweidiol'

"Fy mhryder mwya' yw iechyd," meddai.

"Ar ôl darllen llawer o waith ymchwil, o America ac Ewrop, mae 'na dystiolaeth wyddonol yn awgrymu ei fod yn beryglus a niweidiol i blant.

"O ran Llywodraeth Cymru, does dim rheolau ar gyfer y math yma o barlwr godro. Rydym yn delio â maes anghyfarwydd.

"Mae pennaeth yr ysgol yn grediniol hollol y bydd yr ysgol yn cau os bydd y parlwr godro yn cael ei godi, gan y bydd rhieni'n symud eu plant. Effaith hynny fyddai cau neuadd y pentre' hefyd."

Gwrthod

Ym mis Tachwedd 2011, roedd pwyllgor cynllunio'r cyngor wedi rhoi eu sêl bendith i gais Mr Jones cyn belled â bod adroddiad yn delio gyda "materion penodol".

Ond cafodd y cais ei drafod eto fis Hydref y llynedd ar ôl newidiadau i gyfansoddiad y cyngor ac aelodaeth y pwyllgor, a chafodd y cais ei wrthod bryd hynny.

Llywodraeth Cymru fydd â'r gair olaf wedi iddyn nhw benderfynu fis Ionawr y llynedd fod angen adolygu'r cais.

Mae disgwyl i'r ymchwiliad yn Y Trallwng bara wyth niwrnod.