Angen i lywodraeth fod 'yn fwy chwim'

  • 7 Mawrth 2013
Derek Jones
Dywed Derek Jones bod yr hinsawdd economaidd yn cael effaith ar bendantrwydd

Mae prif was sifil Cymru wedi rhybuddio bod y toriadau ariannol wedi cael effaith ar allu Llywodraeth Cymru i wneud penderfyniadau.

Mewn cyfweliad prin, dywedodd yr Ysgrifennydd Parhaol Derek Jones bod angen i'r llywodraeth feddwl yn fwy chwim, a'i fod am weld sefydliad oedd yn "ysu i wneud yn well".

Mr Jones sy'n arwain y 5,000 o weision sifil yng Nghymru sy'n gyfrifol am weithredu polisïau gweinidogion Llywodraeth Cymru.

Oherwydd toriadau mewn gwariant cyhoeddus, mae nifer y gweision sifil wedi ei gwtogi o 20%.

'Tueddiad diogel'

Dywedodd Mr Jones: "Rwy'n credu yn ystod y cyfnod o gyllido darbodus mae tueddiad i wneud pethau'n ddiogel ac i fod yn 'gall' gydag arian cyhoeddus.

"Ond rwy'n credu hefyd fod hynny wedi cael effaith ar bendantrwydd, ac rwyf am weld rheolwyr yn cymryd cyfrifoldeb am eu penderfyniadau."

Ychwanegodd bod nifer o fesurau wedi cael eu cyflwyno gyda'r nod o wella pendantrwydd y llywodraeth.

Dros y blynyddoedd mae'r gwasanaeth sifil wedi cael ei feirniadu ar sawl achlysur gan Swyddfa Archwilio Cymru, sydd wedi cyhoeddi cyfres o adroddiadau beirniadol i'r modd y mae'r llywodraeth yn rheoli grantiau a roddwyd i sefydliadau allanol.

Y mwyaf diweddar oedd beirniadaeth am yr arian a roddwyd i'r elusen cydraddoldeb AWEMA a dderbyniodd filiynau o bunnoedd o arian cyhoeddus cyn mynd i'r wal.

Dywedodd yr adroddiad nad oedd bai ar weinidogion, ond er bod Mr Jones yn derbyn cyfrifoldeb am yr holl beth, dywedodd mai "methiant systemau" oedd yn gyfrifol yn hytrach nag unrhyw unigolyn.

Ychwanegodd bod gwersi wedi cael eu dysgu ac y gall y llywodraeth "wneud yn well" ac y dylai wneud hynny yn y dyfodol.

'Cyfle gwych'

Prif flaenoriaethau Mr Jones a'i wasanaeth sifil, meddai, oedd twf economaidd a thaclo tlodi yn unol â thargedau gweinidogion.

Dywedodd: "Fel mae pawb yn gwybod, rydym yng nghanol dirwasgiad dwfn hirdymor difrifol, ond mae'n waeth yng Nghymru oherwydd mae'r effaith yn dod ar ben gwendid strwythurol yn economi Cymru sydd gyda ni o hyd.

"Mae gormod o'n teuluoedd a chymunedau yn dal i ddiodde' o dlodi o un math neu'i gilydd."

Mae Comisiwn Silk ar hyn o bryd yn ystyried a ddylid datganoli mwy o bwerau i'r Cynulliad Cenedlaethol, a dywedodd Mr Jones fod y potensial am fwy o rym yn gyfle i'r gwasanaeth sifil yng Nghymru.

"Mae elfennau heriol yn y peth, ac fe fydd angen canfod ffyrdd o ateb y cyfrifoldebau: boed yn bwerau trethu neu fenthyca ar raddfa fawr, boed yn bolisi neu'n gyfrifoldeb deddfu ar gyfiawnder cymdeithasol - rhaid i ni ganfod ffyrdd o wneud y pethau yma, ond dyna gyfle gwych o lywodraeth ac i wasanaeth llywodraethol."