Galw am wella gwasanaethau cyhoeddus

Mae gwirfoddolwyr ym Mlaengarw wedi sefydlu perllan gymunedol i wella ansawdd bywydau pobl y pentre
Image caption Mae gwirfoddolwyr ym Mlaengarw wedi sefydlu perllan gymunedol i wella ansawdd bywydau pobl y pentre'

Mae dros 250 o gyrff ac unigolion wedi arwyddo llythyr agored at y Prif Weinidog Carwyn Jones yn galw ar Lywodraeth Cymru i "drawsnewid" y modd y mae gwasanaethau cyhoeddus Cymru yn cael eu darparu.

Dymuniad y rhai sydd wedi arwyddo'r llythyr ydi sicrhau bod unigolion yn cael rhagor o lais yn y penderfyniadau ynglŷn â dyfodol gwasanaethau fel iechyd ac addysg.

Mae awduron y llythyr yn awyddus i fabwysiadu cynllun y maen nhw'n ei alw yn "gyd-gynhyrchu". Y nod yw ailgynllunio gwasanaethau i sicrhau eu bod yn ymateb yn fwy effeithiol i'r pwysau sydd arnyn nhw, yn enwedig felly mewn cyfnod pan mae cyllidebau yn gostwng.

"Mae 'cyd-gynhyrchu' yn syniad syml, mae'n ymwneud ag unigolion, cymunedau a chyrff yn rhannu eu profiad, sgiliau a gwybodaeth i ddarganfod a datrys problemau," meddai'r llythyr.

Wrth gydweithio ar y seiliau yma, yn ôl y llythyrwyr, mi fyddai'n bosib darparu gwasanaethau mwy effeithlon a chynaliadwy. Mae'r llythyr hefyd yn awgrymu y byddai cymunedau hefyd yn cael eu cryfhau a chynnydd yn ansawdd bywydau unigolion.

Cefnogaeth

Mae'r Gweinidog Iechyd Mark Drakeford wedi cefnogi system o'r fath ers cryn amser ac mae o'n awgrymu y bydd yn ceisio perswadio ei gyd-weinidogion yn y Cabinet i roi cynlluniau ehangach ar waith.

Ond mae'n pwysleisio nad yw hynny'n golygu y bydd y Llywodraeth yn ildio cyfrifoldebau am y gwasanaethau y maen nhw'n eu darparu eisoes.

"Dydw i ddim yn gweld y drefn yma fel ffordd ddirgel o drosglwyddo cyfrifoldebau'r wladwriaeth i ddwylo unigolion," meddai Mr Drakeford.

"Mae'n rhan o fy ngwaith i fel gweinidog i roi cyhoeddusrwydd i'r syniad, ac i geisio cael pobl i siarad amdano."

Mudiad ymgyrchu All In This Together yw un o drefnwyr y llythyr. Dywedodd eu llefarydd Ruth Dineen bod yna enghreifftiau yn barod o "gyd-gynhyrchu" yng Nghymru.

Dywedodd: "Dyw e ddim yn beth hawdd, a does 'na ddim atebion cyflym, oherwydd bod angen newidiadau trefniadol a symud grym, fel eich bod chi'n rhhannu'r grym hwnnw."

Mae hi'n cyfeirio at lwyddiant 'banciau amser'. Ym mhentre' Blaengarw yn sir Penybont, er enghraifft, mae pobl yn gwirfoddoli am 30,000 o oriau pob blwyddyn.

Mae hynny, meddai Ms Dineen, yn sicrhau bod pobl leol yn helpu ei gilydd i wella eu cymuned.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.