Cerddoriaeth neu theatr?

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Adroddiad Gwenfair Griffith.

Gig neu theatr? Dyna'r cwestiwn amlwg wrth i Neon Neon, band Gruff Rhys a Boom Bip, baratoi i deithio gyda'u halbwm diweddaraf Praxis Makes Perfect.

Maen nhw wedi uno â National Theatre Wales i greu drama i gyd-fynd â'r albwm - sy'n un gysyniadol. Bywyd Giangiacomo Feltrinelli yw testun, Praxis Makes Perfect, dyn o'r Eidal oedd yn ymgyrchydd gwleidyddol ac yn sefydlydd gwasg radical hefyd.

Roedd e'n cyfri Fidel Castro a Che Guevara fel ei ffrindiau.

"Odd hanes ei fywyd o'n ddramatig iawn," medd Gruff Rhys.

"Naeth o fyw bywyd eithafol. Roedd o'n dod o deulu cefnog iawn. Naeth o ymladd yn erbyn ffasgaeth yn ystod yr ail ryfel byd ac wedyn ymuno efo'r blaid gomiwnyddol.

"Ond gath o'i gicio allan achos bod o ddim yn cefnogi Stalin a Khrushchev; ffordd oedan nhw'n ymdrin efo Hwngari. Naeth o smyglo Dr Zhivago allan o'r Undeb Sofietaidd, oedd yn gur pen mawr i'r Undeb Sofietaidd, ond ar yr un pryd roedd y CIA ar ei ôl o achos bod o'n gefnogol i'r chwyldro yn Ciwba. Roedd o'n ffigwr dadleuol iawn"

Dirgelwch

Mae 'na awyrgylch o ddirgelwch o gwmpas y sioe, sy'n adlewyrchu diwedd bywyd Feltrinelli efallai. Roedd awgrym y gallai Gwasanaethau Dirgel yr Eidal fod wedi cael rhan yn ei farwolaeth. Cafodd ei gorff ei ddarganfod dan beilonau trydan yn agos i Milan ym 1972. Roedd e fel pe bai wedi cael ei ladd gan ei ffrwydron ei hun...

Rhan o'r dirgelwch yw'r lleoliad - sy'n gyfrinach. Mae'r rhai sydd wedi bod yn ddigon lwcus i gael tocyn wedi cael e-bost i ddweud ble i fynd.

Mewn warws wag, ddiwydiannol y mae'r set. Lleoliad bwriadol i geisio cyfleu warws lyfrau. Mae 'na gelfi gor-fawr yma ac acw fydd yn cael eu symud ymysg y gynulleidfa - a byddan nhw yn rhan o'r perfformiad. Bydd y band yn chwarae ar un o silffoedd silff lyfrau anferth, ac mae llyfrau wedi'u gadael ymhob man.

Un cais arall i'r gynulleidfa yw i wisgo rhywbeth coch a dod â'u hoff lyfr gyda nhw er mwyn cyfnewid â 'Chymrawd' arall.

'Ysbrydoli'

Gobaith Gruff Rhys yw y bydd y sioe yn ysbrydoli pobl i ddarllen.

"Mae wedi bod yn brofiad diddorol i fi i wneud ymchwil mewn i Feltrinelli. Mae wedi cyflwyno fi i lot o syniadau newydd a llyfrau 'swn i erioed wedi darllen.

"Dwi'm yn darllen hanner digon o lyfrau a dwi 'di gorfod i raddau ar gyfer hwn. A dwi 'di mwynhau.

"Felly ella geith pobl eu hysbrydoli. Ac os dyn nhw ddim, dwi'n credu bod o'n gyngerdd digon diddorol a fydd 'na far yma. Fydd o'n brofiad hwyliog os di pobl ddim yn cael dim ysbrydoliaeth uniongyrchol. Dwi'n meddwl fydd o'n hwyl, de!"

Rhwystredig

Dyma'r ail albwm storïol i Gruff Rhys gynhyrchu gyda Boom Bip fel Neon Neon.

Cyhoeddwyd Stainless Style rhyw bum mlynedd nôl - albwm am fywyd ffigwr mawr yn niwydiant ceir America, John DeLorean. Ar ôl teimlo bod rhywbeth ar goll o'r daith ar gyfer yr albwm hwnnw y daeth y syniad o greu drama i gyd-fynd a'r albym yma.

Roedd Gruff yn teimlo'n rhwystredig nad oedd y caneuon yn cael eu cyfleu'n iawn i'r gynulleidfa, ac mae'n dweud bod yr actorion yn llwyddo i gyfleu'r stori'n dda.

Mae National Theatre Wales yn gyfarwydd â llwyfannu cynyrchiadau mewn modd gwahanol ac mewn lleoliadau annisgwyl.

Cafodd "The Radicalisation of Bradley Manning" ei llwyfannu mewn tair ysgol ar draws Cymru llynedd, a bydd yn teithio i'r Alban eleni. Ar ôl gweld y ddrama honno gan Tim Price y penderfynodd Gruff Rhys ofyn iddo fod yn rhan o'r cynllun yma.

'Rhan o'r sioe'

Mae Catrin Rogers o National Theatre Wales yn cydnabod bod y sefydliad yn ceisio denu cynulleidfa newydd.

"Ni eisiau symud i ffwrdd o'r syniad bod theatr yn rhywbeth fel odd e'n gonfensiynol - bod cynulleidfa yn eistedd mewn rhesi, bo chi'n gwisgo'n smart ar nos Sadwrn, a bo chi'n mynd mas a gweld rhywbeth yn objective iawn, bo chi'n gweld rhywbeth o'ch blaen chi sydd ddim falle'n gysylltiedig â'r gynulleidfa.

"Mae'n lot fwy o hwyl pan y'ch chi ymysg yr actorion, ymysg y gerddoriaeth a'r set. A hefyd bod pobl, yn y sioe yma, yn gallu trydar ynghanol y sioe, bo nhw'n gallu dweud wrth eu ffrindiau, "Hei, dyma lle rydw i, rwy'n gwrando ar y gan 'na ti'n hoffi..." hynny yw, wir bod yn rhan o'r sioe."

Ond i ateb y cwestiwn ai gig neu ddrama yw hon, dyma aelod o'r cast sy'n canu hefyd - Lisa Jên Brown,

"Pan dwi ar y llwyfan yna, ar y silffoedd, mae'n teimlo fatha bo fi mewn gig. Ond wedyn, pan dwi'n dod i chwara fama,... dwi'n teimlo, na mae o'n sicr yn teimlo'n theatrical iawn. Mae o'n sicr yn teimlo fel sioe, yn spectacle, a gobeithio bydd pawb yn mwynhau!"

Braidd bod tocynnau ar ôl i'r perfformiadau yng Nghaerdydd. Bydd y sioe yn teithio o Fryste i Lundain, cyn cyrraedd Porthmadog ar gyfer Gwyl Number 6. Dylai'r praxis fod yn berffaith erbyn hynny.

Straeon perthnasol