Goramser heddlu: 'Chwalu'r myth'

Car heddlu
Gwnaed cais dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth i'r pedwar llu heddlu Cymreig

Mae taliadau goramser tri o'r pedwar llu heddlu Cymreig wedi cynyddu'n sylweddol er bod cyllid i heddluoedd o'r llywodraeth yn gostwng 20% mewn termau real erbyn 2014-15.

Dywedodd llefarydd yr wrthblaid yn San Steffan ar blismona, David Hanson AS bod "y ffigyrau hyn yn bwysig am eu bod yn chwalu'r myth y gall y llywodraeth dorri 487 o heddweision ledled Cymru heb beryglu ein cymunedau a chostio mwy o arian yn y pen draw".

Ond yn ôl llefarydd ar ran y Swyddfa Gartref, "mae'r diwygiadau i'r heddlu yn gweithio ac mae troseddau yn gostwng".

Cynnydd o 27%

Heddlu'r De welodd y cynnydd mwyaf yn yr arian gafodd ei dalu am oramser gyda bron i £2 filiwn yn fwy yn cael ei dalu yn y flwyddyn ariannol ddiweddaraf o gymharu â'r un cynt.

Ond maen nhw'n dweud mai amgylchiadau tu hwnt i'w rheolaeth oedd yn gyfrifol am y cynnydd, yn bennaf y Gemau Olympaidd.

Cododd wariant goramser Heddlu'r De o £6.6 miliwn ym mlwyddyn ariannol 2011/12 i £8.4m yn 2012/13 - cynnydd o 27%.

Talwyd goramser i 3,522 unigolyn yn 2012/13, a'r swm mwyaf a dalwyd i unigolyn oedd £21,404.

Ond mae'r swm a wariwyd gan Heddlu'r De ar oramser oherwydd y Gemau Olympaidd - £918,065 - wedi cael ei ad-dalu. Roedd hyn yn cynnwys plismona yn Llundain, Caerdydd a Dorset, ac roedd tua £600,000 o hyn i gymryd lle gweithwyr G4S a fethodd â chyflawni eu contract diogelwch.

Dywedodd Prif Swyddog Cyllid Heddlu'r De, Umar Hussain: "Mae taliadau goramser wedi lleihau £1 miliwn rhwng 2008 a 2012, er gwaethaf cwymp yn nifer y swyddogion.

"Mae'r cynnydd yn y ffigyrau yn 2012/13 yn bennaf oherwydd y gemau Olympaidd.

"Mae hefyd yn adlewyrchu nifer sylweddol o swyddogion sydd wedi eu defnyddio i gynorthwyo heddluoedd eraill i ddelio gyda digwyddiadau mawr.

"Bydd y costau hyn yn cael eu had-dalu."

Y gweddill

Yn Heddlu Dyfed-Powys, cafwyd cynnydd o £432,449 (20%) ar wariant ar oramser swyddogion a staff, i £2.6 miliwn yn 2012-13.

Y swm mwyaf a dalwyd i unigolyn mewn goramser yn 2011-12 oedd £20,062 - y ffigwr ar gyfer 2012-13 oedd £15,139.

Dywedodd llefarydd: "Ym mlwyddyn ariannol 2012 -13 bu'n rhaid i ni ddelio gydag ymchwiliadau mawr, megis yr ymchwiliad i ddiflaniad a llofruddiaeth April Jones ym Machynlleth.

"Mae ymchwiliadau o'r fath yn gofyn am adnoddau eithriadol, gydag angen hefyd i sicrhau y lefel arferol o wasanaeth i gyhoedd Dyfed Powys yn ei chyfanrwydd".

Cynnydd o £124,023 a gafwyd yng ngwariant ar oramser Heddlu Gwent, sef 7%.

Y swm mwyaf a dalwyd i unigolyn mewn goramser oedd £16,516 yn 2011-12 a £13,760 yn 2012-13.

Dywedodd llefarydd: "Mae'n rhaid bodloni meini prawf i weithio goramser, sy'n adlewyrchu rheidrwydd a gwerth am arian".

Gostyngodd gwariant Heddlu'r Gogledd ar oramser o £3.7 miliwn i £3.5 miliwn, er bod nifer yr unigolion a dderbyniodd taliadau goramser wedi codi o 1704 i 1809.

Y swm uchaf a dalwyd i unigolyn o fewn mis oedd £4,065.

Dywedodd llefarydd: "Mae cyfanswm y taliadau yn cynnwys ceisiadau am oramser a wnaed am waith a gyflawnwyd oddi allan i'r heddlu hwn (e.e. Gemau Olympaidd 2012) neu ddigwyddiadau penodol y mae'r heddlu wedi cael eu had-dalu ar eu cyfer".

Daeth y wybodaeth wedi cais BBC Newyddion Ar-lein o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth.

'Baich ar drethdalwyr'

Yn ôl Matthew Sinclair, prif weithredwr Cynghrair y Trethdalwyr: "Nid yw bil goramser enfawr yn rhoi gwerth am arian, ac mae'n faich mawr ar drethdalwyr.

"Wrth gwrs, mae'n rhaid i'r heddlu wneud defnydd achlysurol o oramser, yn enwedig mewn amgylchiadau eithriadol, ond ni ddylai heddluoedd Cymru fod yn ddibynnol arno am blismona dydd-i-ddydd".

Yn ôl llefarydd ar ran y Swyddfa Gartref: "Mae'r diwygiadau i'r heddlu yn gweithio ac mae troseddau yn gostwng.

"Mae'r setliad ariannol i'r heddlu yn un heriol, ond fel y mae'r mwyafrif llethol o heddluoedd yn dangos, mae'n ddichonadwy".

Yn yr adolygiad cynhwysfawr o wariant yn 2010, cyhoeddwyd y byddai arian i heddluoedd o'r Swyddfa Gartref, Yr Adran Gymunedau a Llywodraeth Leol yn San Steffan a Llywodraeth Cymru yn gostwng 20% mewn termau real erbyn 2014/15.