Prynu gwesty'n 'wastraff o arian cyhoeddus', medd pwyllgor

Hen westy River Lodge, Llangollen
Image caption Mae'r adeilad gwesty'r River Lodge wedi bod yn wag ers iddo gael ei brynu chwe blynedd yn ôl

Mae pwyllgor o aelodau cynulliad wedi beirniadu Llywodraeth Cymru am "wastraffu" £1.6 miliwn ar brynu hen westy yng ngogledd Cymru.

Yn ôl yr adroddiad gan Bwyllgor Cyfrifol Cyhoeddus y Cynulliad, roedd nifer o ddiffygion o fewn systemau a phrosesau'r llywodraeth.

Daethant i'r casgliad, er enghraifft, nad oedd nifer o weinidogion yn ymwybodol o'r penderfyniad gwreiddiol i brynu gwesty'r River Lodge yn Llangollen gyda'r bwriad o arwyddo prydles gyda menter gymunedol Powys Fadog.

Roedd y fenter eisiau agor canolfan leol ar gyfer hyfforddi crefft ymladd, cadw'n heini ac addysg ysbrydol a fyddai wedi creu 15 o swyddi llawn a rhan amser o fewn tair blynedd.

Mae'r adeilad wedi bod yn wag ers ei brynu chwe blynedd yn ôl.

Methiannau

Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at y ffaith nad oedd y gweinidog oedd â chyfrifoldeb dros yr adran ar y pryd, y cyn AC Andrew Davies, wedi cael digon o wybodaeth am y prosiect - ac nad oedd ei olynydd, Ieuan Wyn Jones AC, wedi cael gwybod am gefndir y fenter nac wedi cael gweld unrhyw bapurau perthnasol am ei fod yn aelod o blaid wleidyddol arall.

Clywodd y pwyllgor fod y cynnig i brynu'r adeilad adfeiliedig yn 2007 wedi'i wneud cyn cwblhau'r broses werthuso ac nad oedd y pris a daliwyd yn ddefnydd da o arian cyhoeddus.

Dywedwyd wrthynt hefyd fod y penderfyniad i brynu'r gwesty wedi'i wneud yn rhannol er mwyn defnyddio cyllid oedd dros ben ar ddiwedd y flwyddyn ariannol.

Yn eu hadroddiad, mae'r pwyllgor yn tanlinellu'r ffaith fod y gwas sifil a awgrymodd y posibilrwydd o brynu'r gwesty yn gyfarwyddwr gwirfoddol gyda'r sefydliad oedd eisiau prydlesu'r adeilad, a bod buddiannau'n gwrthdaro o'r herwydd.

Maent hefyd yn dweud fod rheolwr y gwas sifil dan sylw yn ymwybodol o'r sefyllfa a heb gymryd unrhyw gamau i ddelio â'r sefyllfa.

Image caption Roedd menter Powys Fadog eisiau agor canolfan gymunedol ar y safle

Argymhellion

Mae'r adroddiad yn cyflwyno 21 o argymhellion, gan gynnwys:

  • Adolygu prosesau i sicrhau nad yw arian yn cael ei wario ar frys ar ddiwedd y flwyddyn ariannol a allai atal gwerth am arian;
  • Sicrhau bod unrhyw weinidog sy'n ymuno ag adran o'r newydd yn cael gwybodaeth lawn ar bob agwedd o'r portffolio;
  • Adolygu systemau'n ymwneud â gohebiaeth weinidogol, i sicrhau nad yr unigolyn dan sylw neu ei r/rheolwr sy'n ymateb i unrhyw bryderon am wrthdaro buddiannau.

Fis Mehefin y llynedd, roedd adroddiad Archwilydd Cyffredinol Cymru hefyd wedi beirniadu penderfyniad Llywodraeth Cymru i brynu gwesty'r River Lodge a chytuno i arwyddo'r brydles gyda menter Powys Fadog.

'Pryder mawr'

Dywedodd Darren Millar AC, Cadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus: "Mae'r ffaith fod dros £1 miliwn o arian cyhoeddus wedi'i wastraffu o ganlyniad i wahanol benderfyniadau yn ystod y prosiect hwn yn ddigon o bryder yn ei hun.

"Ond mae'r diffygion o fewn systemau a phrosesau'r gwasanaeth sifil sydd wedi dod i'r amlwg yn ystod yr ymchwiliad hwn, ac sydd i'w gweld yn ein hymchwiliad ehangach i reolaeth grantiau Llywodraeth Cymru, yn achos pryder mawr i ni.

"Rydym yn cydnabod fod Llywodraeth Cymru wedi ceisio ailwampio nifer o'u trefniadau llywodraethol a phrosesau rheoli ond rydym yn dal yn amheus a fyddai'r trefniadau newydd yn arwain at ganlyniadau gwahanol yn y dyfodol."

Yn ôl llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn cydnabod bod 'na ddiffygion yn y modd y deliwyd gyda phryniant a gwerthiant cyn westy'r River Lodge, Llangollen. Roedd y cyn Ysgrifennydd Parhaol wedi comisiynu'r Swyddfa Archwilio i gynhyrchu adroddiad, a arweiniodd at adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus ar yr yn mater.

"Byddwn yn ystyried adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus yn ofalus wrth i ni barhau i weithredu ar y gwersi a gafodd eu dysgu o River Lodger, ar draws Llywodraeth Cymru. Byddwyn yn ymateb yn ffurfiol i'r Pwyllgor yn y modd arferol."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.