INC: Hanes newyddiaduraeth Gymreig

Jan Morris a'i mab Twm Morys Image copyright other
Image caption Nos Sul bydd Jan Morris yn siarad â'i mab, y Prifardd Twm Morys, am ei chyfnod fel gohebydd tramor a'i phrofiad o newyddiadura o lethrau Everest

Bydd yr ŵyl gynta' o'i bath yn cael ei chynnal yng Nghaernarfon dros y penwythnos i ddathlu newyddiaduraeth y gorffennol a'r dyfodol.

Dros y tridiau, bydd 'na drafodaethau ar sut mae'r byd newyddiadurol yn esblygu oherwydd technoleg a'r we.

Fe fydd 'na hefyd sylw i hanes y dre' fel canolbwynt i'r byd print yng Nghymru hyd at yr Ail Ryfel Byd.

Roedd Caernarfon wedi tyfu'n sgil y diwydiant llechi, gan olygu fod cynnydd sylweddol ym mhoblogaeth y dref a'r pentrefi cyfagos - ac o'r herwydd, roedd 'na gymdeithas lewyrchus iawn. Ond edwinodd y busnes argraffu wedi'r Ail Ryfel Byd.

Ddiwedd y ganrif ddiwethaf, datblygodd y diwydiant ffilm yn sgil sefydlu S4C a daeth bwrlwm i strydoedd Caernarfon unwaith eto gyda dyfodiad criwiau a chwmnïau teledu. Mae nifer o'r cwmnïau bychain wedi eu llyncu bellach gan gwmnïau mwy.

'Dathlu diwylliant'

Image copyright other
Image caption Mae'r digwyddiad yn cynnwys arddangosfa o waith y cartwnydd Mumph, a ddaeth yn gyfrannwr cyson i’r Independent, y Times a'r Western Mail

Ond bu Caernarfon yn ganolbwynt i'r byd cyfathrebu am yn agos i ddwy ganrif a nod Penwythnos INC yw dathlu'r diwylliant hwnnw, ac edrych tua'r dyfodol trwy holi drwy ba gyfrwng y mae pobl Caernarfon yn dweud eu stori erbyn hyn.

Yn ôl trefnwyr y digwyddiad, Galeri Caernarfon: "Y we yw'r cyfrwng modern i bobl ddweud eu stori bellach. Adlewyrchir hynny yn INC drwy i'r penwythnos ddechrau gyda sesiwn Twitter ar y prynhawn Gwener.

"Bydd y penwythnos yn cloi nos Sul wrth glywed stori ryfeddol yr ymgyrch i goncro Everest a rhan newyddiadurwr dylanwadol o Gymru yn y digwyddiad hwnnw mewn cyfnod cyn ffonau symudol na chyfrifiadur!

"Gobaith Galeri ydi y bydd y penwythnos hwn yn rhoi blas am fwy o ddigwyddiadau ehangach i ddathlu a thrafod ein traddodiad newyddiadurol ac y bydd INC yn datblygu'n ddigwyddiad blynyddol."

Mae Galeri yn dweud fod pethau eisoes yn edrych yn addawol ar gyfer gŵyl arall yn 2014.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.