Comisiynydd yn 'gorchymyn' prif gwnstabl i adael

  • 12 Mehefin 2013
Cyn brif gwnstabl Heddlu Gwent Carmel Napier Image copyright BBC news grab
Image caption Cadarnhawyd yr wythnos ddiwetha' fod Carmel Napier yn gadael Heddlu Gwent

Mae Ysgrifennydd Cymru wedi amddiffyn hawl Comisiynwyr Heddlu a Throsedd i ddiswyddo prif gwnstabliaid.

Roedd David Jones AS yn siarad wedi i Brif Gwnstabl Heddlu Gwent, Carmel Napier, gyhoeddi ei hymddeoliad yr wythnos ddiwetha'.

Daeth i'r amlwg yn ddiweddarach fod Comisiynydd yr Heddlu, Ian Johnston, wedi rhoi pwysau arni i ildio'r awenau.

'Annerbyniol'

Cafodd ei ethol yn gomisiynydd cynta' Heddlu Gwent fis Tachwedd.

Yn gynharach yn yr wythnos fe gyfaddefodd ei fod wedi dweud wrth ei brif gwnstabl i ymddeol neu ymddiswyddo.

Dywedodd fod dull rheoli Carmel Napier yn "gwbl annerbyniol".

Ar BBC Cymru ddydd Mawrth roedd Mr Johnston wedi dweud: "Doedd y berthynas byth yn mynd i weithio gan fod un o'r partïon yn methu derbyn cysyniad y comisiynwyr heddlu a throsedd."

"Gallaf eich sicrhau fod y dystiolaeth oedd gennym yn gwbl ddibynadwy," meddai.

Fe wnaeth ei sylwadau ar ôl i ddogfennau gael eu rhyddhau i bapur newydd y South Wales Argus.

Annibyniaeth

Mewn datganiad cododd Mrs Napier gwestiynau ynglŷn â pha mor addas yw rhoi hawl i'r comisiynwyr alw ar benaethiaid i ymddiswyddo.

"Rhaid i'r llywodraeth benderfynu a yw'r ddeddfwriaeth yn ddigon cryf wrth amddiffyn annibyniaeth plismona gweithredol," meddai.

Roedd nifer o ASau yr ardal wedi beirniadu'r comisiynydd ac roeddynt wedi codi'r mater yn Nhŷ'r Cyffredin ddydd Mercher.

Ond dywedodd Mr Jones: "Mae gen i barch mawr at Carmel Napier erioed ac rwy'n credu ei bod wedi gwneud swydd wych fel unigolyn yng Ngwent.

"Ond mae'n sefyll i reswm mai'r Comisiynydd Heddlu a Throsedd yw'r swyddog sydd yn y lle gorau i farnu hynny.

"Os yw ei benderfyniad yn gywir, yna bydd yn cael ei ganmol.

"Os na, yna bydd yn cael ei feirniadu. Mae'n cael ei ethol yn ddemocrataidd a bydd yn rhaid iddo fod yn atebol am ei weithredoedd."

Roedd Mrs Napier wedi treulio 30 mlynedd yn gwasanaethu o fewn yr heddlu yn Lloegr a Chymru, ac ymunodd â Heddlu Gwent yn 2008 fel dirprwy brif gwnstabl cyn cymryd yr awenau dair blynedd yn ddiweddarach.

'Rôl hanfodol'

Dywedodd hi mewn datganiad: "Mae gan y Comisiynwyr Heddlu a Throsedd rôl hanfodol i'w chwarae yn cynrychioli'r bobl mae'r heddlu'n eu gwasanaethu a sicrhau bod prif gwnstabliaid yn cael eu dwyn i gyfri am safon y gwasanaethau maent yn ei ddarparu i'w cymunedau."

"Mae prif gwnstabliaid hyd a lled y wlad yn derbyn hynny ac yn ei gefnogi.

"Fodd bynnag, mae llawer wedi ei ddweud ynghylch pa mor bwysig ydi bod y comisiynwyr ddim yn dechrau ymgymryd â phlismona gweithredol a bod prif gwnstabliaid yn cadw eu hannibyniaeth."