Mesur brys ar gyflogau amaeth

  • 25 Mehefin 2013
Tractor
Mae Llywodraeth Cymru eisiau penderfynu cyflogau gweithwyr yn y diwydiant amaeth ei hunain

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno mesur brys i'r Cynulliad fel bod Cymru yn medru pennu cyflogau ac amodau gweithwyr amaethyddol.

Y Bwrdd Cyflogau Gweithwyr Amaethyddol sydd wedi gwneud hyn yn y gorffennol a hynny am 65 mlynedd.

Ond mae Llywodraeth San Steffan fodd bynnag wedi dweud y byddan nhw'n cael gwared ohono, penderfyniad sydd wedi cythruddo'r undebau.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn gwrthwynebu ac am sefydlu bwrdd newydd.

Misoedd

Does yna ddim dyddiad wedi ei benderfynu eto ar gyfer yr isetholiad yn y sedd honno.

Fel arfer, mae'n cymryd misoedd i fesur gael ei gyflwyno a phwyllgorau yn y Cynulliad yn cael cyfle i graffu ar y bil hwnnw.

Ond mae'r amserlen ar gyfer y mesur yn golygu y bydd y bleidlais i'w droi'n ddeddf ar Orffennaf 17.

Ym mis Ionawr fe ddywedodd DEFRA fod cael gwared ar y bwrdd o "fudd hir dymor i'r diwydiant ffermio a gweithwyr fferm".

Eu dadl oedd y bydden nhw fel gweithwyr eraill ar draws yr economi yn cael eu hamddiffyn oherwydd ddeddfwriaeth isafswm cyflog.

'Tanseilio'r broses'

Yn y cyfamser, mae'r gwrthbleidiau ym Mae Caerdydd wedi beirniadu bwriad y llywodraeth i gyflwyno'r mesur yn gyflym.

Dywedodd yr AC William Powell, llefarydd y Democratiaid Rhyddfrydol ar faterion amaethyddol, fod hyn yn "tanseilio'r broses ddemocrataidd".

Roedd Llafur, meddai, yn cymryd mantais ar y ffaith fod ganddynt fwyafrif dros dro am fod Ieuan Wyn Jones wedi sefyll i lawr.

"Dyw mesur brys erioed wedi ei ddefnyddio yn y Cynulliad Cenedlaethol o'r blaen.

"Mae'n bodoli i'w ddefnyddio oherwydd achosion argyfwng neu ddyfarniadau llys brys.

'Ddim yn argyfwng'

"Roedd y tywydd garw yn ystod y gaeaf yn argyfwng oedd yn wynebu ffermwyr.

"Dyw'r bil yma fodd bynnag ddim yn argyfwng gan fod Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi awgrymu y byddai'r Bwrdd Cyflogau Gweithwyr Amaethyddol yn cael ei ddiddymu yn 2010.

"Rydyn ni wedi treulio misoedd yn trafod y bwrdd yn y Cynulliad."

Dywedod fod Llywodraeth Cymru yn cynnal ymgynghoriad ar yr union fater a bod y cyhoeddiad diweddara' yn tanseilio'r broses honno.

Mae'r AC Ceidwadol Antoinette Sandbach wedi dweud ei bod yn bryderus.

Roedd angen i wleidyddion gael eu hargyhoeddi, meddai, mai nid ffordd i osgoi craffu oedd cyflwyno'r mesur brys.

Camgymeriadau

Honnodd fod Llafur wedi bod yn araf yn cyflwyno deddfwriaethau eraill a bod camgymeriadau yn medru digwydd os oedd mesurau yn cael eu cyflwyno mewn amser byr.

"Dim ond ychydig fisoedd yn ôl gyda'r newidiadau i'r budd-dal treth cyngor mi wnaethon ni weld yr hyn sydd yn digwydd pan mae Llywodraeth Llafur yn rhuthro i basio deddfwriaeth anniben heb graffu priodol.

"Mae angen i weinidogion gael gwared ar yr agwedd ddiog yma a dechrau cyflwyno cynigion sydd wedi eu seilio ar dystiolaeth er mwyn craffu arnyn nhw a'u trafod."