Galwad am hawliau i denantiaid

Mould in a child's bedroom. Photo: Shelter England Image copyright Shelter England
Image caption Councils also need the power to protect private tenants who complain, say the organisations

Dylai tenantiaid sy'n cwyno am dai o safon isel gael eu hamddiffyn rhag cael eu troi allan gan landlordiaid sydd eisiau dial - dyna yw'r neges gan elusennau.

Mae Shelter Cymru a Cyngor ar Bopeth yn dweud bod rhai tenantiaid ofn cwyno oherwydd y canlyniadau posib.

Maen nhw am weld Llywodraeth Cymru yn cymryd camau i amddiffyn tenantiaid wrth iddyn nhw ddiwygio cyfraith denantiaeth gan roi pwerau newydd i gynghorau.

Dywedodd Lywodraeth Cymru y bydden nhw'n rhoi ystyriaeth lawn i'r mater.

Rhy ofnus

Mae'r elusennau'n dweud fod eu bod wedi darganfod nifer o esiamplau o bobl oedd yn rhy ofnus i siarad am safon wael eu llety.

Roedd yna hefyd dystiolaeth o denantiaid yn cael eu gorfodi allan o'i chartref gan landlordiaid oedd eisiau dial arnyn nhw, wedi iddynt orfod delio gyda phroblem yn ymwneud a'r llety.

Mewn adroddiad, mae'r elusennau'n dweud: "Rydym weithiau'n dod ar draws achosion lle mae landlordiaid yn troi tenantiaid gwahanol allan dro ar ôl tro yn lle mynd i'r afael a phroblem gyda'r eiddo."

Roedd un esiampl o deulu o dde Cymru yn wynebu cael eu taflu allan wedi i'r landlord ddarganfod y byddai'n gorfod delio gyda tamprwydd yn y tŷ.

Aeth y teulu at ar asiantaeth osod tai'n gyntaf ond roedd rhaid iddyn nhw ofyn am gymorth gan y cyngor oherwydd na chafodd y broblem ei datrys.

Gwrthod ymchwilio

Mewn esiampl arall fe wnaeth mam sengl o dde ddwyrain Cymru gwyno am y ffaith bod llawer o bethau'n bod gyda'i thŷ, fan gynnwys stafell heb lawr a gwifrau electroneg beryglus.

Galwodd adran iechyd amgylcheddol y cyngor wedi i'r asiantaeth wrthod ymchwilio fewn i'r gŵyn.

Fe wnaeth yr asiantaeth wedyn fygwth ei throi hi allan.

Mae'r adroddiad yn dweud: "Mae'n bosibl cyflwyno amddiffyniad i denantiaid mewn ffordd sy'n cydbwyso buddiannau tenantiaid a landlordiaid sydd ddim yn cosbi landlordiaid da.

Image copyright Shelter Scotland
Image caption Mae'r elusennau'n dweud bod cynghorau angen pwerau newydd i fynd i'r afael â'r broblem

"Ar y naill law, rhaid i landlordiaid eu diogelu rhag hawliadau blinderus gan denantiaid.

"Ar y llaw arall, mae angen i denantiaid fod yn hyderus bod unrhyw amddiffyniad a ddefnyddir gan y landlord yn ddilys."

Dywedodd cyfarwyddwr Shelter Cymru John Puzey: "Ar hyn o bryd, does dim amddiffyniad o dan y gyfraith ar gyfer tenantiaid yn erbyn y math hwn o weithredu fel sydd yna mewn gwledydd eraill gyda sector rhentu preifat tebyg.

"Er enghraifft, mae rhyw fath o ddeddf i'r perwyl yma yn 39 o 50 Talaith yr Unol Daleithiau - mae Seland Newydd yr un fath yn ogystal â phob un o daleithiau Awstralia."

Mewn datganiad, dywedodd llywodraeth Cymru: "Yn ein Papur Gwyn Rhentu Cartrefi o bryd rydym yn ymgynghori ar drefniadau tecach a mwy effeithiol ar gyfer rhentu cartrefi.

"Rydym felly'n croesawu'r ymchwil a wnaed gan Shelter Cymru fel cyfraniad gwerthfawr i'r ymgynghoriad a byddwn yn ystyried hynny o ddifrif, ynghyd â'r holl ymatebion eraill a dderbynnir."

Mae'r ymgynghoriad Llywodraeth Cymru yn dod i ben ar Awst 16.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.