Pwerau newydd 'yn gwarchod neb'

whistleblower
Image caption Dywed Ian Hughes bod gwendid yn y ddeddfwriaeth

Mae Swyddfa Archwilio Cymru wedi honni nad yw pwerau newydd i warchod pobl sy'n datgelu camweddau eu cyflogwyr yn mynd yn ddigon pell.

Bwriad newidiadau i'r Ddeddf Hawliau Cyflogaeth a ddaeth i rym yr wythnos ddiwethaf oedd gofalu am fuddiannau gweithwyr oedd yn mynd yn gyhoeddus am gamgymeriadau - whistleblowers.

Ond wrth siarad ar raglen The Wales Report ar BBC1 Cymru dywedodd Ian Hughes, sydd â chyfrifoldeb am y pwnc yn Swyddfa Archwilio Cymru, bod gwendid yn y ddedfwriaeth newydd.

Mae'r gwendid yn golygu bod rhaid i unrhyw achos gyrraedd y llysoedd cyn bod gweithiwr yn cael ei warchod gan y ddeddf.

'Gwendid y ddeddfwriaeth'

Dywedodd Mr Hughes: "Dydyn ni ddim yn gwarchod neb - dyna le mae'r dryswch o bosib a gwendid yn y ddeddfwriaeth fel ag y mae.

"Pe bai person sy'n datgelu camweddau eu cyflogwyr yn cael ei ddiswyddo, gall fynd â'i achos i dribiwnlys - ond er mwyn cael gwarchodaeth rhaid mynd â'r achos i'w ben eithaf oherwydd does gennym ni ddim rhan o gwbl mewn tribiwnlysoedd cyflogaeth."

Llywodraeth y DU sy'n gyfrifol gan fod Cymru yn rhannu materion cyfreithiol gyda Lloegr. O Fehefin 25 ymlaen bydd rhaid i weithwyr brofi bod yr hyn y maen nhw'n ei ddatgelu o ddiddordeb cyhoeddus yn hytrach na phersonol.

Dywed y llywodraeth bod hyn er mwyn rhwystro pobl rhag mynd i dribiwnlys mewn achosion o anghydfodau personol.

Mae 'whistleblowers' yn medru darparu gwybodaeth amhrisiadwy all ddatgelu camymddwyn difrifol neu ymarfer peryglus, ac mewn rhai achosion gall arbed bywydau.

Ond fe ddywed cyflogwyr eu bod angen medru dibynnu ar gyfrinachedd eu staff er mwyn cadw'u henw da.

Newidiadau

Nod y ddeddf newydd yw cael cydbwysedd rhwng y ddau beth, ond dywed Mr Hughes nad yw wedi llwyddo i gyflawni hynny hyd yn hyn.

"Rydym newydd weld sefydlu Comisiwn ar y mater, ac maen nhw'n edrych ar brofiadau'r ddeddfwriaeth dros y 15 mlynedd diwethaf," meddai.

"Rwy'n credu bod llawer yn derbyn ei fod yn gweithio mewn rhai mannau, ond mae'n ffordd bell i fynd cyn y bydd yn berffaith, ac rwy'n meddwl y gwelwn ni newidiadau yn y ddeddfwriaeth eto wrth symud ymlaen."

Bydd rhaglen The Wales Report i'w gweld ar BBC1 Cymru am 10:25pm nos Sul, Mehefin 30.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.