Y frech goch: 'Rhai rhieni ddim yn gwrando'

Brechiad MMR
Image caption Mae 95% o blant a phobl ifanc ardal Abertawe wedi cael o leiaf un brechiad

Mae meddyg wedi rhybuddio bod rhai rhieni o hyd ddim yn deall pa mor bwysig yw brechu plant rhag y ferch goch.

Yn ôl Dr Ian Millington, meddyg teulu yn Abertawe, cafodd rhai 15 gwahoddiad i frechu eu plant.

Mae wedi bod yn rhoi tystiolaeth i Bwyllgor Iechyd y Cynulliad fel rhan o'u hymchwiliad i'r ffaith bod y clefyd wedi effeithio ar fwy na 1,000 o bobl yn Abertawe a'r ardal dros y misoedd diwethaf.

Cyhoeddwyd yr wythnos ddiwethaf fod yr epidemig wedi dod i ben gan nad oedd achos newydd wedi cael ei ddarganfod ers Mai 22.

Awtistiaeth

Dywedodd Dr Millington, ysgrifennydd Pwyllgor Meddygol Lleol Abertawe Bro Morgannwg, fod y Gwasanaeth Iechyd ar un adeg wedi bod yn "ymladd brwydr ofer" wrth geisio atal ymlediad y frech goch.

Un o'r rhesymau am hyn oedd ymchwil yn y 90au, sydd bellach wedi cael ei danseilio, yn awgrymu bod cysylltiad rhwng y brechiad MMR ac awtistiaeth.

"Roedd gwrthwynebiad i imiwneiddio o fewn y garfan oedd heb gael brechiadau er gwaethaf pob ymdrech," meddai.

"Fe wnaethom ni ei gynnig a hynny bryd bynnag a lle bynnag yr oedden ni'n gallu.

"Roedd rhai o'r ymatebion yn eithaf anodd ...

"Mae'n anodd iawn i ddoctoriaid ymateb pan mae pobl yn dweud: 'Bob tro rwy'n dod yma rydych chi'n gofyn am statws imiwneiddio fy mhlentyn. Pam na wnewch chi feindio eich busnes?'

"Rwyf yn teimlo ein bod ni wedi gwneud popeth o fewn ein gallu...

"Mae'n fy synnu faint o bobl wnaeth ddim gwrando ar y neges ac mae'n syndod hefyd faint o bobl sydd dal heb wrando ar y neges. Dydyn nhw ddim eisiau gwrando."

£500,000

Costiodd achosion y frech goch yr ardal bron £500,000 i'r bwrdd iechyd lleol.

Yn ogystal â'r £500,000 gafodd ei wario gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg, fe wnaeth dau fwrdd iechyd arall wario tua £150,000 rhyngddynt.

Fe gafodd 1,219 eu heintio rhwng Tachwedd 2012 a diwedd mis Mai, y mwyafrif yn ardal Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg.

Ond roedd achosion hefyd yn ardaloedd Hywel Dda a Phowys.

Un fu farw yn sgil yr haint ac fe gafodd 88 arall driniaeth mewn ysbyty.

Mae 75,000 wedi derbyn brechiad MMR yng Nghymru ers dechrau ymlediad yr haint.

Mae Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg wedi amcangyfrif eu bod wedi gwario bron £200,000 ar y brechiadau ac yn awyddus i godi'r ymwybyddiaeth sy'n bodoli o'r frech goch.

Y bwriad yw lansio ymgyrch er mwyn atgoffa pobl yn eu harddegau am bwysigrwydd imiwneiddio.

Erbyn hyn mae 95% o blant a phobl ifanc ardal Abertawe wedi derbyn un frechiad - pan mae 95% wedi derbyn y ddwy ddos o MMR mae'r siawns o'r haint yn ymledu eto'n isel iawn.

78%

Fe wnaeth y gyfradd o bobl ifanc wnaeth dderbyn y brechiad leihau o 94% yn 1995 i 78% yn 2003 - yn Abertawe roedd y gyfradd hyd yn oed yn is: 67.5%.

Mae Llywodraeth Cymru wedi canmol y ffordd wnaeth y byrddau iechyd ymateb i'r digwyddiad gan ddweud bod system iechyd cyhoeddus Cymru yn "gallu arwain a chydlynu ymdrech ddwys ac effeithiol"

"Roedd hyn yn galluogi gwasanaethau i ymateb yn gyflym a sefydlu prosesau i ddarparu nifer fawr o frechiadau yn effeithlon ac yn effeithiol y tu allan i'r trefniadau arferol," meddai llefarydd.

Ond mae'r Ceidwadwyr wedi galw am ymchwiliad cyhoeddus er mwyn sicrhau bod gwersi'n cael eu dysgu.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.