'Prinder lle' mewn mynwentydd

Eglwys Llaniestyn
Image caption Dywed y cyngor plwyf eu bod wedi rhybuddio am brinder lle ym mynwentydd Llanddona ers blynyddoedd

Chafodd dyn o Ynys Môn ddim gwireddu ei ddymuniad olaf, i gael ei gladdu yn y plwyf ble y cafodd ei eni a'i fagu, am fod mynwent yr eglwys yn llawn.

Mae cynghorwyr Llanddona wedi bod yn trafod y prinder lleoedd gyda Chyngor Ynys Môn ers 10 mlynedd, gan rybuddio bod y sefyllfa yn gwaethygu.

Roedd eglwys Llanddona ei hun yn llawn ddegawdau yn ôl ond erbyn hyn mae'r eglwys arall yn y pentref, Llaniestyn, yn llawn.

Mae Myrddin Roberts, gafodd ei eni a'i fagu yn yr ardal a chanddo gysylltiadau cryf â'r ddwy eglwys, yn dweud bod y sefyllfa'n dorcalonnus.

"Ryw ychydig fisoedd yn ôl roedd yna ddyn lleol o Landdona, roedd o wedi dymuno cael ei gladdu yn Llaniestyn," meddai.

"Yn anffodus, doedd yna ddim lle ac mae o wedi gorfod cael ei gladdu yn Eglwys Llanfihangel. Er bod Llanfihangel ddim yn bell, nid dyna oedd ei ddymuniad o.

"Rydan ni wedi rhagweld fel cyngor plwy' ers 10 mlynedd rŵan bod lle'n prinhau.

"Er ein bod ni wedi cael estyniad i'r eglwys yn Llaniestyn 30 mlynedd yn ôl, mae honno'n llawn rŵan ac rydan ni wedi sgwennu i'r cyngor sir ers 10 mlynedd a dydyn ni ddim mymryn callach, a dweud y gwir".

Archwiliad

Dydy'r cynghorydd Sir Carwyn Jones, sydd newydd gael ei ethol i gynrychioli'r ardal, ddim yn gallu credu fod y fath sefyllfa wedi gallu datblygu.

Mae o yn galw am gynnal archwiliad o holl fynwentydd yr ynys i weld faint o leoedd sydd ar ôl.

Image caption Mae galw am edrych ar nifer y lleoedd ym mhob un o fynwentydd Ynys Môn

"Mae hon yn sefyllfa boenus iawn i bobl Llanddona a Llaniestyn a fedra' i ddim coelio, ar ôl blynyddoedd, bod pobl ddim callach o gael lle i orffwys yn y pentref.

"Mae hyn yn warthus, yn fy nhyb i, nad oes yna siâp o le ychwanegol i rywun gael ei gladdu yma.

"Mae gen i dair cenhedlaeth yma ac mae gen i genhedlaeth arall yn barod sy'n poeni ac yn pryderu lle maen nhw'n mynd i gael eu claddu.

'Problem enfawr'

"Mae hon yn broblem enfawr - rhaid i'r cyngor weithredu yn sydyn a helpu'r bobl. Mi faswn i hefyd yn erfyn bod y cyngor yn sbïo ar anghenion mynwentydd Môn i gyd, fel bod ni ddim yn cyrraedd y sefyllfa yma eto lle 'does yna nunlle i gladdu.

"Rhaid i ni sbïo pa fynwentydd sy'n mynd i gau yn y ddwy i dair blynedd nesa' a rhoi mesurau rŵan fel bod ni ddim yn cyrraedd y sefyllfa bryderus yma."

Mewn datganiad, dywedodd Cyngor Ynys Môn: "Ym mis Medi 2012, cymeradwyodd y Bwrdd Comisiynwyr y cyngor fel bod modd ceisio gorchymyn pryniant gorfodol ar gyfer tir i ymestyn mynwent Llanddona.

"Mae'r broses gyfreithiol gysylltiedig yn mynd rhagddi ar hyn o bryd ac mae'n rhaid i'r cyngor ganiatáu i'r broses honno gael ei chwblhau er mwyn caniatáu pryniant gorfodol.

"Mae gan yr awdurdod ddyraniad cyllid cyfalaf ar gyfer amrywiaeth o waith mynwent, gan gynnwys yr estyniad arfaethedig yn Llanddona.

"Byddai'r cyllid hwn yn cael ei ddefnyddio yn y lle cyntaf i brynu'r tir os yw'r broses pryniant gorfodol yn cael ei chwblhau'n llwyddiannus."