Dathlu 70 mlynedd ers sefydlu gwasanaeth achub yr Awyrlu

  • 14 Gorffennaf 2013
Gwasanaeth achub mynydd yr Awyrlu
Does yna byth brinder gwirfoddolwyr ar gyfer tîm achub mynydd yr Awyrlu

Mae gogledd Cymru yn ganolbwynt cyfres o ddathliadau i nodi 70 mlynedd ers sefydlu gwasanaeth achub yr Awyrlu.

Pencadlys y gwasanaeth yn Awyrlu'r Fali ar Ynys Môn a mynyddoedd Eryri a sbardunodd y syniad i sefydlu'r gwasanaeth yn y lle cyntaf.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, bu'n rhaid symud nifer o ganolfannau a safleoedd hyfforddi'r Awyrlu o dde ddwyrain Lloegr i ardaloedd mwy gwledig yng Nghymru a'r Alban.

Ond roedd nifer o beilotiaid yn ei chael yn anodd hedfan yng nghanol y mynydd-dir.

Felly yn 1942 dechreuodd ymgyrch i geisio cael offer arbenigol a mynyddwyr profiadol i ddelio gyda nifer cynyddol y meirw.

Dyna oedd dechrau'r gwasanaeth a gymrodd dros ddegawd i'w ddatblygu'n llawn.

Diffyg offer

Doedd gan y tîm achub mynydd gwreiddiol ddim dillad tywydd gwlyb na goleuadau.

Bu'n rhaid iddynt osod hoelion yng ngwadnau eu hesgidiau er mwyn gallu dringo ar y creigiau, ac roeddynt yn dringo mewn masgiau nwy tra'n cario setiau radio trwm.

Ond fe ddalion nhw ati, gan achub bywydau 10 o beilotiaid yn y flwyddyn gynta', ac fe arweiniodd at sefydlu prosiectau tebyg ar draws y DU.

Yn ôl y sgwadron-bennaeth Dave Webster, er bod yr offer wedi gwella mae'r heriau sy'n wynebu timau achub mynydd heddiw yn waeth.

"Yn y blynyddoedd cynnar, roedd y rhan fwya' o alwadau'n ymwneud â dod o hyd i beilotiaid oedd wedi'u hanafu, ond heddiw mae'r mynyddoedd yn agored i bawb," meddai.

"Dyw'r lluoedd sydd ar alwad ddim yn gwybod pryd fydd y ffôn yn canu ac a fyddan nhw'n gorfod torri peilot yn rhydd o'i awyren, neu ddod o hyd i gerddwr neu ddringwr sydd wedi disgyn."

"Gan fod angen ystod mor eang o sgiliau, dyw'r drefn rhengoedd arferol ddim yn cyfri, mae'r grŵp yn cael ei arwain gan y mynyddwr mwya' profiadol a medrus," ychwanegodd.

"Maen nhw'n gorfod gwirfoddoli ar gyfer y gwasanaeth ar ben eu dyletswyddau arferol gyda'r Awyrlu ond, yn ddigon rhyfedd efallai, does yna byth brinder gwirfoddolwyr."

Dechreuodd y dathliadau 70 mlynedd gydag arddangosfa o waith y gwasanaeth achub ym Maes Awyr Caernarfon ddydd Sul.