Dathlu 70 mlynedd ers sefydlu gwasanaeth achub yr Awyrlu

Gwasanaeth achub mynydd yr Awyrlu
Does yna byth brinder gwirfoddolwyr ar gyfer tîm achub mynydd yr Awyrlu

Mae gogledd Cymru yn ganolbwynt cyfres o ddathliadau i nodi 70 mlynedd ers sefydlu gwasanaeth achub yr Awyrlu.

Pencadlys y gwasanaeth yn Awyrlu'r Fali ar Ynys Môn a mynyddoedd Eryri a sbardunodd y syniad i sefydlu'r gwasanaeth yn y lle cyntaf.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, bu'n rhaid symud nifer o ganolfannau a safleoedd hyfforddi'r Awyrlu o dde ddwyrain Lloegr i ardaloedd mwy gwledig yng Nghymru a'r Alban.

Ond roedd nifer o beilotiaid yn ei chael yn anodd hedfan yng nghanol y mynydd-dir.

Felly yn 1942 dechreuodd ymgyrch i geisio cael offer arbenigol a mynyddwyr profiadol i ddelio gyda nifer cynyddol y meirw.

Dyna oedd dechrau'r gwasanaeth a gymrodd dros ddegawd i'w ddatblygu'n llawn.

Diffyg offer

Doedd gan y tîm achub mynydd gwreiddiol ddim dillad tywydd gwlyb na goleuadau.

Bu'n rhaid iddynt osod hoelion yng ngwadnau eu hesgidiau er mwyn gallu dringo ar y creigiau, ac roeddynt yn dringo mewn masgiau nwy tra'n cario setiau radio trwm.

Ond fe ddalion nhw ati, gan achub bywydau 10 o beilotiaid yn y flwyddyn gynta', ac fe arweiniodd at sefydlu prosiectau tebyg ar draws y DU.

Yn ôl y sgwadron-bennaeth Dave Webster, er bod yr offer wedi gwella mae'r heriau sy'n wynebu timau achub mynydd heddiw yn waeth.

"Yn y blynyddoedd cynnar, roedd y rhan fwya' o alwadau'n ymwneud â dod o hyd i beilotiaid oedd wedi'u hanafu, ond heddiw mae'r mynyddoedd yn agored i bawb," meddai.

"Dyw'r lluoedd sydd ar alwad ddim yn gwybod pryd fydd y ffôn yn canu ac a fyddan nhw'n gorfod torri peilot yn rhydd o'i awyren, neu ddod o hyd i gerddwr neu ddringwr sydd wedi disgyn."

"Gan fod angen ystod mor eang o sgiliau, dyw'r drefn rhengoedd arferol ddim yn cyfri, mae'r grŵp yn cael ei arwain gan y mynyddwr mwya' profiadol a medrus," ychwanegodd.

"Maen nhw'n gorfod gwirfoddoli ar gyfer y gwasanaeth ar ben eu dyletswyddau arferol gyda'r Awyrlu ond, yn ddigon rhyfedd efallai, does yna byth brinder gwirfoddolwyr."

Dechreuodd y dathliadau 70 mlynedd gydag arddangosfa o waith y gwasanaeth achub ym Maes Awyr Caernarfon ddydd Sul.