Isetholiad: Golwg ar economi Ynys Môn

  • 26 Gorffennaf 2013

"The economy, stupid" oedd un o brif negeseuon ymgyrch etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau ym 1992.

Dros ugain mlynedd yn ddiweddarach, yr economi sydd yn hawlio sylw'r chwe ymgeisydd yn isetholiad Ynys Môn.

Wrth ymweld â chwmni Holyhead Boatyard fe fyddai'n gwestiwn dilys gofyn beth yw'r broblem gydag economi'r Ynys? Mae llyfr archebion y cwmni yn iach, cytundeb gwerth £7miliwn i ddarparu cychod i'r Weinyddiaeth Amddiffyn ac anhawster dod o hyd i weithwyr gyda'r sgiliau addas.

Dylan Jones
Daeth Dylan Jones yn ôl i weithio yn yr iard ar ôl 10 mlynedd yn Affrica.

Dywedodd Dylan Jones, Arolygydd Peirianneg y cwmni: "Yn sicr mae 'na waith yma. Mae 'na agoriadau ar bob lefel. O bobl sydd yn gadael ysgol, trwy'r prentisiaid i bobl sydd yn rhedeg yr iard. Mae'n anodd ar hyn o bryd, llawer allan o waith ond mae'n bwysig cael y sgiliau cywir."

Mae'r ystadegau yn ddigalon. Bron i un ymhob deg o ddynion yn ddi-waith ar yr Ynys a 4.7% o bobl oedran gwaith yn hawlio lwfans ceisio gwaith. Y cyfartaledd yng Nghymru ydi 3.8%

Menter Môn ydi'r pwynt cyswllt i arian Ewropeaidd a thrigolion yr Ynys sydd â syniad am fusnes newydd. Yn ôl rheolwr gyfarwyddwr Menter Môn, Gareth Llywelyn Jones, mae angen marchnad waith mwy deinamig

"Mae gynnon ni fwlch yn yr economi rhwng buddsoddiadau mawr megis Horizon a'r hunangyflogedig. Mae 'na fwlch yn y canol lle mae Ynys Môn yn draddodiadol yn wan, prinder busnesau canolig sydd yn tyfu ac sydd yn cyflogi."

Yn fam sengl i ddau o blant, bu Rhian Medi Jones yn chwilio am waith ers 18 mis. Gyda chymorth cynllun "Taith I Waith" mae hi wedi mynychu pedwar cyfweliad ond mae'r ferch 26ain oed o Langefni yn parhau yn ddi-waith. Roedd ei bryd ar fod yn ofalydd, bellach mae hi'n ystyried gadael am y tir mawr

"Mi fydda' fo yn torri fy nghalon i adael, 'dwi wrth fy modd gyda'r Ynys ond mae'n rhaid i mi wneud yn siŵr bod 'na ddyfodol i fy nheulu. Pan maen nhw'n hyn, oes 'na waith yn mynd i fod i'r plant? Mae'n rhaid i fi feddwl am hynny"

Fe fyddai ail atomfa yn Wylfa yn darparu hyd at chwe mil o swyddi newydd. Ond mae Rhian a nifer o'i chyfoedion yn cystadlu mewn marchnad lafur gwahanol. Iddyn nhw mae'r dyfodol mor ansicr ag erioed.