Tata: Angen astudiaeth iechyd medd cynghorydd lleol

Tata steelworks at Port Talbot Image copyright PA
Image caption Mae Tata Steel yn dweud ei bod wedi gweithredu a bod y sefyllfa yn gwella

Fe ddylai pobl sydd yn byw wrth ymyl y gweithfeydd dur ym Mhort Talbot gael profion iechyd yn ôl un cynghorydd lleol.

Mae Tata Steel yn dweud ei bod wedi gweithredu er mwyn atal llygredd o'r safle ym Margam wedi i lwch du ddisgyn ar dai pobl ym mis Gorffennaf.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn dal i ymchwilio er mwyn penderfynu os yw'r broblem wedi ei datrys.

Ond mae un cynghorydd yn galw am astudiaeth feddygol i lygredd yn yr aer ac i iechyd pobl yn yr ardal.

Dywed cynghorydd Castell Nedd Port Talbot, John Rogers sydd yn gyfrifol am y portffolio iechyd cymunedol ei fod wedi clywed am gwynion am flynyddoedd.

"Mae pobl yn pryderu am yr effaith hir dymor," dywedodd Mr Rogers.

"Mae e wastad yno, rydyn ni yn ei anadlu i mewn a beth mae e mynd i wneud i ni? Dw i'n credu bydd angen i ni wneud ychydig o waith ymchwil i weld os oes yna dystiolaeth i gefnogi beth mae pobl yn meddwl ac i ddarganfod beth sydd yn digwydd."

Fe ddywedodd Tata Steel ei bod am weithredu wedi i lwch du ddisgyn yn ystod yr haf ac maent wedi gwario dros £800,000 ar ddyfais i olchi llwch i ffwrdd o deiars cerbydau.

Angen arolwg

Dywed trigolion lleol bod y llwch du yn parhau i ddisgyn ar eu tai a'u cerbydau.

Image copyright Peter Davies
Image caption Dywed pobl leol bod yna fwg du yn aml yn dod o'r safle

Mae David Wyn Rosser, 70, wedi byw llai na milltir i ffwrdd o'r gweithfeydd dur ers 35 mlynedd ac yn dweud bod eleni wedi bod yn flwyddyn wael: "Dw i ddim yn credu bod yna arolwg erioed wedi ei wneud ar ganser resbiradol yn ardal Taibach a Margam yn ystod dywedwch efallai'r 40 mlynedd ddiwethaf."

"Dyw'r llwch ddim yn dderbyniol yn yr hinsawdd sydd ohoni."

Fe allai llygredd yn yr aer o Tata Steel, o ddiwydiannau eraill a'r M4 fod yn ffactor ar gyfer problemau anadlu pobl ond does yna ddim ymchwil gwyddonol hysbus sydd yn gwneud y cysylltiad yna.

Dim un ffactor penodol

Dywed y meddyg teulu yn Abertawe Dr Dai Lloyd bod yna lefelau reit uchel ar draws Cymru o broblemau megis asthma a chlefyd yr ysgyfaint a bod hyn oherwydd amryw o ffactorau.

"Ond parhad o lygredd yn yr aer yw un o'r ffactorau eraill. Rydyn ni yn gwybod bod pobl sydd yn byw ger prif ffyrdd prysur, mae yna dueddiad uwch y bydd gyda nhw lefelau uwch o asthma, broncitis ac afiechydon tebyg eraill ac mae hynny yn gysylltiedig gyda llygredd.

"Felly mae'n siŵr bod yna nifer o ffactorau gyda'i gilydd fan hyn ac mae'n anodd profi mae un ffactor sydd i feio."

Roedd ffigyrau Llywodraeth Cymru ers 2010 ar iechyd resbiradol yn dangos bod Castell Nedd Port Talbot yn uwch na'r cyfartaledd yng Nghymru ar gyfer marwolaethau. Ond dyw hi ddim yn glir pa mor bwysig yw llygredd yn yr aer wrth edrych ar y canlyniadau.

Dim effaith

Dywedodd Tata Steel bod dim tystiolaeth fod llwch yn achosi problemau iechyd byr dymor na rhai hir dymor chwaith. Dywedodd Robert Dangerfield ei llefarydd:

"Mi oedd gyda ni broblemau technegol ym mis Gorffennaf ond mi ydyn ni wedi bod yn perfformio yn well ym mis Awst ac mae hynny er bod y mis hwnnw wedi bod yn un reit sych.

"Pan mae'n wyntog a gwlyb dydyn ni ddim yn cael unrhyw lwch.

"Y broblem ym mis Gorffennaf oedd tagfa oedd yn ein gorfodi i storio llawer o'r dur. Pan rydych chi yn rhoi dur poeth mewn tanc oer mae'n creu llawer o allyriant."

Straeon perthnasol